日志

༄༅།།བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་མ ...

已有 1012 次阅读2020-4-8 12:46 |系统分类:文化


            ༄༅།།བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚན་བྱང་ཙམ་ལས་མཛད་འཕྲིན་ཅུང་ཙམ་གླེང་བ་མུ་ཏིག་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

                                               

                            

    ༄༅།། དེ་ཡང་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད་དུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཡང་ན་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་དབང་ལམ་ལུགས་ལ་ཧ་ཅང་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ངེད་ཅག་བོད་རིགས་དང་། སོག་རིགས། མན་ཇུ་རིགས་སོགས་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྔོན་བྱོན་ལོ་རྒྱུས་མཁས་ཅན་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ་ཡིན་པས་སོ།། 

    བོད་གངས་ཅན་ཞེས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ལ་མཚོན་ན། ཆེས་སྔ་བའི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཆ་ཤས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པ་དང༌། རིམ་གྱིས་མཚོའི་རྒྱུན་སྐམ་ནས་ཡུལ་ལྗོངས་ཆགས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ཡང་མིའི་འགྲོ་བ་ནི་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཕ་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། མ་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་རྣམ་སྤྲུལ་བྲག་སྲིན་མོ་གཉིས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གདུད་བྱའི་ཆོས་ལྡན་ཞིང་བཀོད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གངས་ཅན་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་གཉིས་དང་བཞི་འབུམ་ཙམ་ཡིན་ཞིང༌།  དེ་ལས་བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཡིན་པ་དང༌། ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཤར་རྒྱ་ནག་དང༌། མན་ཇུ། སོག་པོ། ནུབ་ཏུ་བལ་ཡུལ་དང༌། རྒྱ་གར། པ་ཀི་སི་ཐན། ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཏན། བྱང་དུ་ཏུར་ཀི་སི་ཏན་དང༌། ཨུ་རུ་སུ། ལྷོ་རུ་འབྲུག་ཡུལ་དང༌། འབྲས་ལྗོངས། འབར་མ། བྷང་ལ་སྡེ་ཤི་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་དུ་མའི་དབུས་སུ་གནས་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཅན་གྱི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ། སྤྱི་ལོ་མ་བྱུང་བའི་ལོ127གོང་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱོན་པ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་པོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་པ་གླང་དར་མའི་བར་ལ་མི་ལོ900ལྷག་གི་རིང་ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་བྱུང་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་འདུག་ཅིང་། སྤྱི་ལོ900ཙམ་ནས་མི་ལོ347ཙམ་གྱི་རིང་ལ་བོད་ཡུལ་མདོ་སྟོད་སྨད་དང༌། དབུས་གཙང་བཅས་པ་སིལ་བུར་འཐོར་ཏེ་བོད་ཁམས་སུ་ཉམས་གུད་ཆེན་པོར་གྱུར་ཞིང་། ཕྱིས་སུ་རིམ་གྱིས་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་ཁྲི་རབས་ཉི་ཤུས་སྲིད་ལོ96རིང་བོད་སྤྱི་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་ཞིང༌། དེ་རྗེས་ཕག་མོ་གྲུབ་པ་ཁྲི་རབས་བཅུ་གཅིག་གིས་སྲིད་ལོ86དང༌། རིན་སྤུངས་པ་ཁྲི་རབས་བཞི་ནས་སྲིད་ལོ130དང༌། སྡེ་པ་གཙང་པའི་ཁྲི་རབས་གསུམ་གྱིས་སྲིད་ལོ76བཅས་ཀྱི་རིང་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བ་མཟད། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་རབས་སུ་སྤྱི་ལོ1642ལོ་ནས1950བར་ལོ367སོགས་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་ཡིན། བོད་རྗེ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱོན་པ་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དབུ་བརྙེས་ནས་རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་པ་གླང་དར་མ་ཨུ་དུམ་བཙན་གྱི་བར་ལ་བོད་སྤྱི་ལ་དབང་པའི་རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་བྱོན་པ་དང་། བོད་ཆེན་པོ་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་དུས་སྐབས་སུ་ལོ་འཁོར་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་འདས་ཤིང་། རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གསུམ་པ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་གོང་མ༧འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གིས་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་མངའ་དབང་མཛད་པ་ནས་རྒྱལ་རབས་དགུ་བཅུ་གོ་བརྒྱད་པ་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བའི་སྐུ་རིང་བར་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བཞིན་བྱོན་ཏེ། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་དང་། སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་རིན་ཆེན་གསེར་ལས་ལྷག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་དང་གསུང་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ལྟར། འདི་རུ་ཁོ་བོས་ཀྱང་བོད་མི་རིགས་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་ཙམ་ཡིན་རུང་ཤེས་འདོད་པའི་ཀུན་སློང་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་འདུ་ཤེས་ལས་ཤེས་བྱའི་ཟེགས་མའི་ཟིན་ཐོ་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྒྲིགས་འདུག་པ་ལས།

     རྗེ་ཚན་དང་བོ་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་བྱོན་པའི་སྐོར།

    རྒྱལ་རབས་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་དམངས་ཁྲོད་ངག་རྒྱུན་དུ་སྟེང་ཕྱོགས་ལྷ་ལས་བྱོན་པར་གྲགས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི127ཙམ་ལ་ཁྲི་བར་གྱི་བདུན་ཚིགས་དང་དམུ་བཟའ་ལྡེ་མེ་བཙུན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་པའི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཤེས་པ་ཅན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཁ་གཡའ་དྲུག་གི་རྗེ་བོར་བསུས་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་ཁོང་གི་མཚན་དངོས་ལ་ཨུ་བེ་ར་ཞེས་ཟེར་ཞིང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་པོ་ཡིན་ལ་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་གྱི་ཡ་གྱལ་ཡང་ཡིན་ཞིང་། མཚན་གཞན་འོ་དེ་པུ་རྒྱལ་ཡང་ཞུ། རྒྱལ་པོ་དེ་ག་དུས་བྱུང་བའི་སྐོར་ལ་ཤོད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ༼བཀའ་ཆེན་ཀ་ཁོལ་མ༽ལས། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་བར་ལ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་སོང་། ལྷ་ཐོ་ཐོས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ཐུབ། དེ་ནས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བར་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཅིག་སོང་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ན། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་འཁྲུངས་པའི་མེ་གླང་སྤྱི་ལོ617ལོའི་བར་ལོ་བདུན་བརྒྱ་དང་སོ་གཅིག་ཡོད་པ་ཡར་འདེད་བྱས་ཏེ་རྩིས་ན། ཧན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཧན་ཨུ་རྡིས་ཀྱི་ཡོན་ཧྲོའི་ཁྲི་ལོ་དྲུག་པ་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ117ལ་བྱུང་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཀྱང་། ༼མཁས་པའི་དགའ་སྟོན༽ལས། བོད་རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས། ཐོག་མའི་གདུང་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ། མི་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་དང་ནི་དྲུག་ཅུ་སོང་། དེ་ནས་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་སོགས་གདུང་རབས་ལྔར། ལོ་ནི་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལོན་ནོ་ཞེས་བཀའ་གཙིགས་ལ་སོགས་ཡིག་རྙིང་དུ་མར་བཤད་ཅེས་གསལ་བ་ལྟར་ན་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་འཁྲུངས་པའི་མེ་གླང་སྤྱི་ལོ617ལོ་བར་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་བཅུ་སོང་བ་ཡར་འདེད་བྱས་ཏེ་རྩིས་ན། ཧན་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཧན་ཀའོ་ཙུའུ་ལིའུ་པང་ཁྲི་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ196ལ་བྱུང་དགོས་ཀྱི་འདུག གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་དཔེ༼ལྷ་ལས་ཕུལ་བྱུང་གི་བསྟོད་པའི་འགྲེལ་པ༽དང་། བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་གདུང་རྒྱུད་ནས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱ་གར་ནས་བོད་མཐའ་མཚམས་སུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་བའི་རྒྱལ་པོ་རུ་པ་ཏི་ཟེར་བ་དེ་རྗེས་སུ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོར་བཏགས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་བཤད་ཀྱང་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱ་གར་ལ་ཁུངས་བཅོལ་བའི་ཤོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་དངོས་དོན་ངོ་མ་མིན། ས་སྐྱའི་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་དང་དུས་ཐོག་ཕལ་ཆེར་མཉམ་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁས་པ་ལྕང་གླིང་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི༼ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་དཀར་ཆག༽ནང་སྤོ་བོའི་ཡུལ་དུ་བྱ་མོ་བཙུན་བྱ་བའི་བུད་མེད་ཅིག་ལ་བུ་སྤུན་དགུ་སྐྱེས་པ་ལས་ཆུང་ཤོས་ཨུ་བེ་ར་ཟེར་བ་བཞིན་མཛེས་པ། ལག་སོར་དྲ་བས་འབྲེལ་བ། མཐུ་རྩལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ཡུལ་མི་ཀུན་གྱིས་གདོན་འདྲེར་རྩིས་ཏེ་ཡུལ་དེ་ནས་ཕུད་པ་རིམ་གྱིས་ཡར་ལུང་དུ་བྱོན་པ་ན། ཡར་ལུང་གི་མི་རྣམས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གསར་པ་འཚོལ་བའི་སྐབས་དང་ཁེལ་ཏེ་བྱང་ལམ་གཡའ་ལེ་གོང་ཟེར་བ་དེར་ཕྲད་ནས་ཁོ་ཚོས་ཁྱེད་སུ་ཡིན། གང་ནས་འོངས་ཞེས་དྲིས་པས་ང་སྤོ་བོའི་ཡུལ་ནས་འོངས། ད་བོད་ལ་འགྲོ་ཟེར། འོ་ན་ཁྱེད་ལ་མཐུ་རྩལ་གང་འདྲ་ཡོད་ཞེས་པས་ང་ནུས་པ་ཆེ་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡུལ་ནས་ཕུད་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས། འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རྗེ་ཨེ་ནུས་བྱས་པས། ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱིས་ང་གཉའ་བར་ཁྲི་ལ་བཏེག་གྱིས་དང་། མཐུ་སྟོབས་རྫུ་འཕྲུལ་རིམ་གྱིས་ཤེས་འོང་ཞེས་སྨྲས་པ་བཞིན་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་རྗེ་དེ་གཉའ་རུ་ཁུར་བས་མཚན་ལའང་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞེས་ཐོགས་སོ་ཞེས་གསལ་བ་ལས། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་བྲོས་བྱོལ་ཕེབས་པའི་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་སྤོ་བོའི་ཡུལ་ནས་ལྷོ་ཁར་ཡུལ་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཤིང་། བོད་སྐད་ཤེས་པའི་བོད་མི་རང་ཡིན་པ་མཐོང་ཐུབ། ཡང་རྒྱ་ཡིག་གི༼ཐང་ཡིག་རྙིང་མ༽ནང་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་ལྷོ་བྱང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་ལིན་སུང་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཕན་མི་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་པུར་རྒྱལ་ཟེར་བ་ཡིན་ཚུལ་སོགས་བཤད་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་བྲིས་པའམ་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཆེད་གཉེར་གྱིས་བྲིས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན།༼ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན༽གྱིས་མཚོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོའི་ནང་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་གནམ་གྱི་ལྷ་ནས་མི་ཡུལ་དུ་བྱོན་པ་སོགས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་བཀོད་པ་ནི་གནའ་རབས་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ངག་སྒྲོས་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་བཀོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཤོད་ཚུལ་མིན་པ་ཞོར་ལ་གོ་བར་གྱུར་རོ། དེ་ལྟར་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོས་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོ་མཛད་པ་ནས་བཟུང་པུར་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རབས་དབུ་བརྙེས་ཤིང་། བཙན་པོ་དེའི་སྐུ་གཤེན་མཚེ་མི་སྨུ་རྒྱལ་དང་། ཅོ་མི་ཕྱག་གར་གཉིས་ཀྱིས་མཛད། སྐུ་མཁར་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་བརྩིགས། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལར་གསས་མཁར་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེ་བྱ་བ་དང་། སྐུ་མཁར་འཕྱིང་བ་སྟག་རྩེ་ཡང་བཙན་པོ་འདིའི་རིང་ལ་བརྩིགས་པར་བཤད། གནམ་མུག་མུག་གམ་མུ་ཚོ་བཟའ་བྱ་བ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པར་སྲས་མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས། སྲས་ཀྱིས་ཆིབས་ཁ་ཐུབ་ཙམ་ན་ཡབ་ཨ་སྔོན་དབྱིསངས་སུ་གཤེགས་ཞེས་གྲགས་པས་སྐུ་ཚེ་དེ་ཙམ་གྱི་རིང་པོ་མ་བཞུགས་པར་སེམས། ཁོང་རང་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་126ལོར་ཁྲིར་འཁོད་ཟེར་བ་དང་། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི126ལོ་འམ་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི414ལོར་སྲིད་ཁྲིར་འཁོད་ནས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་སོགས་དུ་མ་འདུག་ཀྱང་རང་ཅག་གི་མཁས་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་བཞེད་དགོངས་ལྟར་ན། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་417ལོའི་ཤིང་བྱི་ལོར། སྤུ་བོའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ཐེ་རང་མང་སྙ་ཨུ་བེ་ར་དང༌། ཡུམ་མོ་བཙུན་བྱ་བ་གཉིས་ལ་སྲས་དགུ་འཁྲུངས་པའི་ཐ་ཆུང་དེ་ཡིན་ལ། སྐུ་ནར་སོན་པ་དང་ཐུགས་རྒྱུད་གྱོང་ཞིང་སྟོབས་རྩལ་ཆེ་སྟབས་ཡུལ་དཔོན་དང་འཐབ་འཛིང་བྱས། མཐར་སྤུ་བོ་ནས་ཡུལ་བུད་དེ་བོད་དུ་ཕྱིན། ལམ་བར་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་གཉའ་གནོན་འོག་ནས་བྲོས་བྱོལ་བྱས་ཏེ། མགོན་དང་དཔུང་གཉེན་བཙལ་བའི་བོད་མི་ཁག་གཅིག་དང་འཕྲད་པ་དེ་དག་དང་བསྡོངས་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་ཕྱིན། ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་དེ་ཉིད་དབང་དུ་བསྡུས། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་360ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མར་གྱུར། སྐུ་མཁར་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་བརྩིགས། དེ་ནས་ཞང་ཞུང་ཕུད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་མོ་ཆེ་དབང་དུ་བྱས། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་ཐོག་མར་བཞེས། མཆན་ཁེབས་ཀྱི་བློན་ཆེན་ལ་ལྷོ་དང་སྙགས་གཉིས་ཀྱིས་བྱས། བོན་པོ་མཚེ་མི་སྨུ་རྒྱལ་དང༌། ཙོ་མི་ཕྱག་གར་གཉིས་སྐུ་གཤེན་དུ་བསྟེན། སྐུ་གཤེན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཆོད་དམ་དབུ་བླ་ཡིན་པར་སེམས། ཕྱིང་བ་སྟག་རྩེར་ཕེབས་ཏེ་ཁྲིམས་དང་ལས་ཀའི་སྒྲིག་གཞི་བཟོས། གནམ་མུག་མུག་གམ་མུ་ཚོ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྲས་མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས་སྐབས་དེར་སྐུ་ན་བགྲེས་པོར་སླེབས་སྟབས་སྲས་ཀྱིས་ཆིབས་ཁ་ཐུབ་ཙམ་ན་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་345པའི་ཤིང་ཕག་ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཟེར་བ་ངེས་སོ།།

    རྒྱལ་རབས་གཉིས་པ་མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་གནམ་མུག་མུག་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་355པའི་མེ་སྟག་ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ས་དིང་དིང་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས། སྐུ་གཤེན་གཅོའུ་ལན་ཚས་མཛད། གསས་ཁང་ཁོ་མ་ནེ་ཆུང་བཞེངས། བོན་གཤེན་ནམ་མཁའ་སྣང་བའི་མདོག་ཅན་ལས་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་རྒྱུད་ཞུས། ལྷ་རི་གྱང་ཐོ་ལ་བསྒྲུབ་པ་བྱས། ཞང་ཞུང་ནས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་གདན་དྲངས། བོད་དུ་བོན་གྱི་འདུ་གནས་ཆེན་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བཙུགས། བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ལ་ལེགས་བཅོས་ཐེངས་དང་པོ་བྱས། སྤྱི་སྔོན་272པའི་ས་གླང་ལོར་སྐུ་གཤེགས།།

    རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་དེང་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་ས་དིང་དིང་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས།སྐུ་གཤེན་གཅེ་སྨིན་དཀར་གྱིས་མཛད། གསས་མཁར་ཁོ་མ་ཡང་རྩེ་བཞེངས། སོ་བཟའ་ཐམ་ཐམ་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

    རྒྱལ་རབས་བཞི་བ་སོ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་དིང་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་སོ་ཐམ་ཐམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་ཁྲིར་བཞུགས། སྐུ་གཤེན་གཅེ་འོད་དཀར་གྱིས་མཛད་ཅིང་། གསས་མཁར་རྨུ་ར་དགུ་ཁྱུང་བཞེངས། དགོ་བཟའ་ཏོག་མེར་མེར་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

    རྒྱལ་རབས་ལྔ་བ་མེ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་སོ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་ཏོག་མེར་མེར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས། སྐུ་གཤེན་མཚེ་མི་ཟུང་སྨན་གྱིས་བྱས། གསས་མཁར་ཟོ་བོ་ཁྱུང་ལག་བཞེངས། གདགས་ལྷ་དཀར་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

    རྒྱལ་རབས་དྲུག་པ་གདགས་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་མེ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་འདགས་ཁྲི་ལྷ་མོ་དཀར་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས། སྐུ་གཤེན་དག་པ་མི་ཆེན་གྱིས་མཛད། གསས་ཁང་གཡུང་དྲུང་ལྷ་རྩེ་བཞེངས། སྲིབས་ཁྲི་ལྷ་སྔོན་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

    རྒྱལ་རབས་བདུན་པ་སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་འདགས་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་སྲིབས་ཁྲི་ལྷ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི360ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི200ལོའི་བར་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས་པ་དང་བཅས་སོ། སྐུ་གཤེན་གཅེའུ་ཞལ་དཀར་གྱིས་མཛད། གསས་ཁང་ཁོ་མ་རུ་རིང་བཞེངས། ས་བཙན་ཀླུ་རྗེ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་84པའི་མེ་བྱ་ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་བཅས་སོ།། འདི་ཡན་གྱི་རྒྱལ་རབས་རྣམས་སྐུ་གཤེགས་པའི་ཚེ་སྤྱི་བོའི་རྨུ་ཐག་ལ་འཇུས་ནས་སྐུ་ཕུང་ས་ལ་མ་བཞག་པར་གནམ་དུ་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་ན་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་ཞེས་པའི་མཚན་བྱུང་བར་གྲགས་ཀྱང༌། དོན་དམ་པས་སྐུ་ཕུང་མེ་ལ་བསྲེགས་པའི་དུ་བ་གནམ་དུ་སོང་བ་ལ་དེ་ལྟའི་ཟེར་སྲོལ་བྱུང་བར་སྙམ་ཞིང་། གོང་གི་རྒྱལ་རབས་བདུན་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་གི་དུས་ཚོད་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་360ནས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་84ལོ་བར་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པར་གྲགས་སོ།།

    རྗེ་ཚན་གཉིས་པ་སྟོད་ཀྱི་སྟེང་གཉིས་བྱོན་པའི་སྐོར

    རྒྱལ་རབས་བརྒྱད་པ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་ས་བཙུན་ཀླུ་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས། སྐུ་གཤེན་གཅེའུ་ཚེམས་དཀར་གྱིས་མཛད། གསས་མཁར་ས་ལེ་བྱེའུ་ཚང་བཞེངས། ཀླུ་སྲིང་མེར་ལྕམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་84པ་མེ་བྱི་ལོར་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ནས། དུས་སྐབས་དེར་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོར་ཆགས་སྟབས། གཙང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་ལོ་ངམ་དང་། དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་པས་རྒྱལ་པོས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་བསྣུབས། དེའི་ཚེ་སྟག་གཟིག་གི་གུ་ར་ཝ་ཏ་ཞེས་པའི་ཡུལ་ནས་སྟག་གཟིག་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཆོད་དུ་བཀུར། ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཏེ་གཡུལ་ལས་རྒྱལ། ཕྱིར་བོད་དུ་ལོག་པའི་ལམ་དུ་གཙང་གི་མྱང་ཡུལ་དུ་སླེབས་པ་དང༌། རྒྱལ་ཕྲན་ལོ་ངམ་གྱིས་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་བསུ་བའི་མཛད་སྒོའི་ཁྲོད་དུ་མདའ་འཕངས་ཏེ། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་81ལྕགས་བྱི་ལོར་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས། སྤུར་ཟངས་ཀྱི་གའུ་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཉང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐྱུར། དམག་རྣམས་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་སྤུ་རྒྱལ་བོད་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་འཕྲོག རྒྱལ་སྲས་རྣམས་སྤུ་ཀོང་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྲོས། སྲས་མོ་བཙན་དབང་གིས་ཆུང་མར་གྱུར། བཙུན་མོ་གཡོག་ཏུ་བཀོལ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ལ་ལོ་ངམ་གྱིས་བཟུང༌། སྲིད་སྐྱོང་གི་དུས་ཚོད་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་84ལོ་ནས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་31བར་ཡིན།།

    རྒྱལ་རབས་དགུ་བ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་ནི་ཡབ་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་ཀླུ་སྲིང་མེར་ལྕམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཁོང་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་འབྲིང་བ་ཡིན་ཞིང་། སྐུ་ན་གཞོན་པའི་སྐབས་སུ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ལོ་ངམ་གྱིས་བཀྲོངས་ཏེ་རྒྱལ་སྲིད་ཤོར་སྟབས་སྤུ་བོའི་ཡུལ་དུ་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཕེབས། ཡུལ་དེའི་རྗེ་བོར་བཀུར། དེ་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་ཉེ་ཚན་དུ་གྱུར་པ་བཀྲགས་ཀྱི་རུས་ལ་གཏོགས་པའི་བློན་པོ་རུ་ལས་སྐྱེས་དང་དཔུང་སྡེབ་བྱས་ནས་གཙང་ཁུལ་དུ་དམག་དྲངས། མཁར་ཉང་རོ་ཤམ་པོ་རྩེ་ནས་ཕར། ལོ་ངམ་འཁོར་དང་བཅས་པ་བསད་དེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་68པའི་ཆུ་གླང་ལོར་སླར་ཡང་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ། ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་ནས་ཁྱུང་ཕོ་མུ་ཁྱུང་རྒྱན་དང༌། ལྷ་ཁྱུང་རྒྱན་སྐུ་མཆེད་གཉིས་གདན་དྲངས་ནས་བོན་གྱི་བསྟན་པ་སླར་ཡང་དར་བར་བྱས། ཕྱིང་བ་སྟག་རྩེ་རུ་སྐུ་མཁར་དངོས་སུ་བརྩིགས། སྐུ་གཤེན་གཅེའུ་གཉའ་བཞེད་ཀྱིས་བྱས་ཤིང་གསས་ཁང་ཁྲི་སྐོར་བཞེངས། འོམ་ཐང་སྨན་མཚོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐབས་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་བཟོ་ལས་ལག་རྩལ་དང་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཡར་ཐོན་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན། འདི་གཉིས་ལ་སྟོད་ཀྱི་སྟེང་གཉིས་ཟེར་བའང་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་དབང་སྟོང་བའི་བར་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མཚན་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་བྱུང་བར་སྣང༌ཞིང་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས་སོ།།

     རྗེ་ཚན་གསུམ་པ་སའི་ལེགས་དྲུག་བྱོན་པའི་སྐོར།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་བ་ཨེ་ཤོ་ལེགས་ནི་ཡབ་སྤུ་དེ་གུང་རྒྱལ་དང་ཡུམ་འོམ་ཐང་སྨན་འཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཁོང་གི་སྐུ་རིང་ནས་བཟུང་བོད་ཆེན་པོའི་ཞིང་འབྲོག་གི་ལས་རིགས་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་ཆེན་པོར་ཕྱིན། སྐུ་གཤེན་སྟོབས་ར་ཤིབས་ཤང་གིས་མཛད། གསས་ཁང་ས་ལེ་ལྗོན་ཕྱུག་བཞེངས། རྨུ་ལྕམ་བྲ་སྨན་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་དེ་ཤོ་ལེགས་ནི་ཡབ་ཨེ་ཤོ་ལེགས་དང་ཡུམ་རྨུ་ལྕམ་བྲ་སྨན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་གཤེན་མི་མོ་ཆུང་གིས་མཛད། གསས་ཁང་ཁོ་མ་ཡང་རྩེ་བཞེངས། ཀླུ་ལྕམ་མེར་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་ཐི་ཤོ་ལེགས་ནི་ཡབ་དེ་ཤོ་ལེགས་དང་ཡུམ་ཀླུ་སྨན་མེར་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྐུ་གཤེན་འཛིན་བོན་ཁོག་དེར་གྱིས་བྱས། གསས་ཁང་ས་ལེ་བང་བང་བཞེངས། བཙུན་མོ་གུང་སྨན་ཁབ་དུ་བཞེས།།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་གསུམ་པ་གུ་རུ་ལེགས་ནི་ཡབ་ཐི་ཤོ་ལེགས་དང་ཡུམ་བཙན་མོ་གུང་སྨན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་གཤེན་མཚེས་པ་གནམ་འདུལ་གྱིས་མཛད། གསས་ཁང་རིན་ཆེན་ཟུར་མང་བཞེངས། མཚོ་སྨན་འབྲོང་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་བཞི་བ་འབྲོང་ཞི་ལེགས་ནི་ཡབ་གུ་རུ་ལེགས་དང་ཡུམ་མཚོ་སྨན་འབྲོང་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་གཤེན་ལྷ་བོན་ཡེ་གཤེན་བདུད་འདུལ་གྱིས་མཛད། གནམ་སྨན་བུ་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

     རྒྱལ་རབས་བཅོ་ལྔ་བ་ཨི་ཤོ་ལེགས་ནི་ཡབ་འབྲོང་ཞི་ལེགས་དང་ཡུམ་གནམ་སྨན་བུ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྐུ་གཤེན་ཨ་ལ་དུན་ཅུག་གིས་མཛད། རྨུ་ལྕམ་རྨང་ལེགས་ཁབ་ཏུ་བཞེས། གོང་གི་རྒྱལ་རབས་འདི་དྲུག་པོ་སྐུ་གཤེགས་པའི་ཚེ་བང་སོ་གཡའ་སྤང་མཚམས་སུ་བཏབ་པས་ན་ས་ཡི་ལེགས་དྲུག་ཟེར་པ་སོགས་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་རིམ་བཞིན་བསྐྱངས་སོ།།

     རྗེ་ཚན་བཞི་བ་སའི་ལྡེ་བརྒྱད་བྱོན་པའི་སྐོར།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་དྲུག་པ་ཟ་ནམ་ཟིན་ལྡེ་ནི་ཡབ་ཨུ་ཤོ་ལེགས་དང་ཡུམ་རྨུ་ལྕམ་སྨན་ལེགས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མཚོ་སྨན་ཁྲི་དཀར་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་བོན་པོ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་པོས་མཛད་ནས་བཞུགས་སོ།།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་བདུན་པ་འཕྲུལ་ནམ་གཞུང་བཙན་ལྡེ་ནི་ཡབ་ཟ་ནམ་ཟིན་ལྡེ་དང་ཡུམ་མཚོ་སྨན་ཁྲི་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སེ་གཉན་མེར་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་མཚོ་མི་ཀུན་སྣང་གིས་མཛད་ནས་བཞུགས་སོ།།

     རྒྱལ་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པ་སེ་སྣོལ་གནམ་ལྡེ་ནི་འཕྲུལ་ནམ་གཞུང་བཙན་ལྡེ་དང་ཡུམ་བསེ་སྙམ་མང་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཀླུ་མོ་མེར་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།།

     རྒྱལ་རབས་བཅུ་དགུ་བ་སེ་སྣོལ་གནམ་ལྡེ་ནི་ཡབ་སེ་སྣོད་གནམ་ལྡེ་དང་ཡུམ་ཀླུ་མོ་མེར་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། འོ་བཟའ་སྡེ་མོ་མཚོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ཨ་སོ་གཙུག་ཕུད་ཀྱིས་མཛད་ནས་བཞུགས་སོ།།

     རྒྱལ་རབས་ཉི་ཤུ་བ་ལྡེ་སྣོལ་ནམ་ནི་ཡབ་སེ་སྣོད་བོ་ལྡེ་དང་ཡུམ་འོ་བཟའ་སྡེ་མོ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁྲི་སྨན་རྗེ་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ཨ་ལ་དན་ཅིས་མཛད་ནས་བཞུགས་སོ།།

     རྒྱལ་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་ལྡེ་སྣོལ་བོ་ནི་ཡབ་ལྡེ་སྣོད་ནམ་དང་ཡུམ་ཁྲི་སྨན་རྗེ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། གཉན་བཙུན་གཉན་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་དར་མ་ཧ་རིས་མཛད་ནས་བཞུགས་སོ།།

     རྒྱལ་རབས་ཉེར་གཉིས་པ་ལྡེ་རྒྱལ་བོ་ནི་ཡབ་ལྡེ་སྣོལ་བོ་དང་ཡུམ་བསེ་བཙན་གཉན་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྨན་བཙན་ལུག་སྐོང་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ད་ས་ཧ་རེས་མཛད་ནས་བཞུགས་སོ།།

     རྒྱལ་རབས་ཉེར་གསུམ་པ་ལྡེ་སྤྲིན་བཙན་ནི། ཡབ་ལྡེ་སྣོལ་པོ་དང༌། ཡུམ་སྨན་བཙུན་ལུག་སྒོང་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་། གཉན་བཙུན་མང་མོ་རྗེ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་མུ་ལ་མ་ཧོས་མཛད། གོང་གི་རྒྱལ་རབས་འདི་དག་གི་བང་སོ་ཆུ་བོའི་གཞུང་དུ་བཏབ་པས་ཆུ་ལ་ལྡེ་བརྒྱད་ཅེས་ཀྱང་གྲགས་པ་སོགས་སྤྱི་ལོ220ལོ་ནས་420ལོ་བར་ལ་རིམ་པར་བྱོན་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་ལོ200རིང་ལ་བསྐྱངས་སོ།།

    རྗེ་ཚན་ལྔ་བ་འོག་གི་བཙན་བཞི་བྱོན་པའི་སྐོར།

    རྒྱལ་རབས་ཉེར་བཞི་བ་རྒྱལ་ཏོ་རི་ལོང་བཙན་ནི་ཡབ་ལྡེ་སྤྲིན་བཙན་དང་ཡུམ་གཉན་བཙན་མང་མ་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། འོ་མ་ལྡེ་བཟའ་ཁྲི་བཙན་བྱང་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ཏ་ར་ལ་ཧ་རེས་མཛད། ཐོན་མི་འབྲིང་པོ་རྒྱལ། སྣུབས་སྨན་ད་རེ། སྟོང་འདར་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་བློན་པོ་བྱས། བཙན་པོ་འདིའི་གཅུང་པོ་ལྟབ་ནག་ཅེས་པ་ཐང་མཚམས་སུ་ཕེབས། དེའི་རྒྱུད་ལ་ཞང་ལྔ་གཅུང་པ་ཞེས་སུ་གྲགས་སོ།།

     རྒྱལ་རབས་ཉེར་ལྔ་པ་ཁྲི་བཙན་ནམ་ནི་ཡབ་རྒྱལ་ཏོ་རི་ལོང་བཙན་དང་ཡུམ་འོ་མ་ལྡེ་བཟའ་འབྲི་བཙུན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྨན་བཟའ་ཁྲི་དཀར་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་མུ་ལ་ཧ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད། སྣུབས་གཉའ་དོར་གཙུག་དང༌། སྲས་ཁྲི་ཟུང་མོང་ཁོང་གིས་བློན་པོ་བྱས།།

     རྒྱལ་རབས་ཉེར་དྲུག་པ་ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་ནི་ཡབ་ཁྲི་བཙན་ནམ་ཡུམ་སྨན་བཟའ་ཁྲི་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྨན་བཟའ་ཀླུ་སྟེང་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐབས་དེར་ཡང་མུ་ལ་ཧ་རྒྱལ་གྱིས་སྐུ་གཤེན་མཛད། མགར་སྒྲ་ཛི་མུ་དང༌། ཐོན་མི་གླུ་མང་དྲེད་པོས་བློན་པོ་བྱས།།

     རྒྱལ་རབས་ཉེར་བདུན་པ་ཁྲི་ཐོག་རྗེ་བཙན་ནི་ཡབ་ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན་དང་ཡུམ་སྨན་བཟའ་ཀླུ་སྟེང་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། རུ་ཡོང་བཟའ་སྟོང་རྒྱལ་མོ་མཚོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། མགར་གཉའ་བཙན་ལྡེམ་བུ་དང༌། སྣུབས་སྐྱེས་ཐོག་རྗེ་མོར་བཙན་གྱིས་བློན་པོ་བྱས་པ་སོགས་སྤྱི་ལོ420ལོ་ནས581ལོ་བར་ལ་རིམ་པར་བྱོན་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་ལོ160ལྷག་བསྐྱངས་སོ།།

     རྗེ་ཚན་དྲུག་པ་ཧ་ཅང་སྐྱིད་པའི་རྒྱལ་རབས་བཅུ་བྱོན་པའི་སྐོར།

    རྒྱལ་རབས་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་ནི་ཡབ་ཁྲི་ཐོག་རྗེ་བཙན་དང་ཡུམ་རུ་ཡོང་བཟའ་སྟོང་རྒྱལ་མོ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་406པའི་ཤིང་རྟ་ལོར་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་། རྣོ་བཟའ་མང་པོ་རྗེ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ཡར་ཀླུང་ཁོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་ངམ་ཡུམ་བུ་བླ་མཁར་དུ་གནམ་ནས་བབས་པའི་དཔང་སྐོང་ཕྱག་རྒྱ་དང་། མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན། མ་ཎི་ཡི་གེ་དྲུག་མ་སོགས་ཀྱི་གླེགས་བམ་ཕྱག་ཏུ་འབྱོར་བར་བརྟེན་ནས་བོད་རྒྱལ་དེའི་སྐུ་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ཡུལ་དུ་དར་པའི་དབུ་བརྙེས་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཀྱང་དོན་ལ་བལ་པོའི་ཡུལ་ནས་པཎྜི་ཏ་བློ་སེམས་མཚོ་དང༌། ལོ་ཙཱ་བ་ཐི་ལེ་སེ་གཉིས་ཀྱིས་སྤང་ཀོང་ཕྱག་རྒྱ་པ་དང་མདོ་ཟ་མ་ཏོག་གི་གླེགས་བམ་གཉིས།  གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་གཅིག་མུ་དྲའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་པ་ནོར་བུའི་རིགས་ཀྱི་རྡོ་ལ་ཡིག་དྲུག་རང་བྱོན་ཅན་ཚད་ཁྲུ་གང་ཙམ་གཅིག  ཙིན་ཏ་མ་ཎིའི་སྐོས་ཕོར་ཞེས་པ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐོས་ཕོར་གཅིག སྙིང་པོ་ཡི་གེ་དྲུག་པ་བཅས་ཁྱེར་ནས་བོད་དུ་འོངས་ཏེ་ཕོ་བྲང་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་དུ་བཞུགས་པའི་སྤུ་རྒྱལ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ། རྒྱལ་པོ་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ཏེ་ཕོ་བྲང་གི་དཀོར་མཛོད་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་། གསེར་སྐྱེམས་དང་གཡུ་སྔོན་གྱིས་མཆོད་པ་བྱས། མཚན་ལ་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་སུ་གསོལ། རྒྱལ་པོས་ཕྱག་དང་བཀུར་བསྟི་རྒྱ་ཆེར་བྱས་པས་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་དུས་སྐབས་དེ་ནས་བརྙེས་པར་གྲགས། ཆུ་སྤྲུལ་༣༣༣ལོར་རྒྱ་གར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་ཐོག་མར་ཞུས་པ་དང༌། དེ་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ཡང་དར་རྒྱས་ཆེས་ཆེན་པོར་བྱུང༌བ་མ་ཟད། རྒྱལ་སྲིད་ཡུན་རིང་བསྐྱངས། སྤྱི་ལོ་493པའི་ཆུ་བྱ་ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཟེར་པས། དགུང་གྲངས་87ཡིན་པར་འདོད་ཀྱང་ཡིག་ཆ་ལ་ལར་ཁོང་ཡང་དགུང་གྲངས120རིང་ལ་སྐུ་བཞུགས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པར་གྲགས། གོང་གི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་ལ་ཚིགས་ལ་བཙན་ལྔ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་ཤིང་སྲིད་སྐྱོང་གི་དུས་ཚོད་ནི་སྤྱི་ལོ341ནས་སྤྱི་ལོ་493བར་བསྡོམས་པས་ལོ་152ཙམ་ཡིན་པར་སེམས།།

    རྒྱལ་རབས་ཉེར་དགུ་པ་ཁྲི་གཉན་གཟུངས་བཙན་ནི་ཡབ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་དང་ཡུམ་རྣོ་བཟའ་མང་པོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངསཤིང་། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ཚ་ལ་ཞེས་པས་མཛད། སྦས་སྣང་གཞེར་ལྷ་བཙན་དང༌། མགར་ཁྲི་འབྲིང་གཉིས་ཀྱིས་བློན་པོ་བྱས། སྤྱི་ལོ་493པའི་ཆུ་བྱ་ལོར་བོད་ཀྱི་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། རྒྱལ་པོས་རང་གི་མའི་མིང་པོ་ལ་ཞང་ཞེས་བོས་པས་དེའི་ཕྱིན་ཆད་དུ་མ་ཡི་མིང་པོ་ལ་ཞང་དུ་འབོད་པའི་སྲོལ་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་ཡན་གྱི་དུས་སུ་ཞང་ལ་ཇོ་བོ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད། འབྲོ་བཟའ་མོ་དུང་ཡང་གཞེར་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྤྱི་ལོ་516པའི་མེ་སྤྲེལ་ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་། ཁོང་གི་བང་སོ་དོན་མཁར་མདའ་རུ་བརྩིགས་ཤིང་དེ་ཡང་ཕུལ་མེད་ས་ཕུང་བརྡལ་པ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། 

     རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་པ་འབྲོང་གཉན་ལྡེའུ་ནི་ཡབ་ཁྲི་གཉན་གཟུངས་བཙན་དང་ཡུམ་འབྲོང་བཟའ་མོ་དུང་ཡང་བཞེར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་གཤེན་ཕོན་པོ་མ་རུང་གིས་མཛད། མཆིམས་བཟའ་ཀླུ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྙགས་ཐང་པ་ཡར་རྗེས་བློན་པོ་བྱས། སྤྱི་ལོ་516ལོར་བོད་ཀྱི་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། སྐུ་གཞོན་པའི་དུས་སུ་སུམ་པའི་ཡུལ་དུ་བྱོན་སྐབས་བོན་པོ་ཞིག་གི་ཆུང་མ་རྒྱལ་མོ་ཆ་ལྕམ་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་ནས་སྲས་སུམ་རི་རིང་པོ་ཞེས་པ་ཞིག་འཁྲུངས་ཀྱང་ངོ་མ་བླངས། རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོ་ལ་མཛེ་ནད་ཕོག་པ་དང༌། བཙུན་མོ་ལ་སྲས་ཀྱང་དམུས་ལོང་ཞིག་འཁྲུངས་སོ། དེ་ཅུང་ཟད་ཆེར་ལོངས་པ་ན་ཡབ་ཀྱིས། ཁྱོད་ཀྱིས་འ་ཞའི་ཡུལ་ནས་སྨན་པ་བོས་ཏེ་མིག་ཕྱེས་ལ་རྒྱལ་ས་ཟུངས། གལ་ཏེ་མིག་འབྱེད་མ་ཐུབ་ན་སུམ་པའི་ཡུལ་དུ་བོན་པོའི་ཆུང་མ་རྒྱ་མོ་ཆ་ལྕམ་བྱ་བ་ལ་ངའི་བུ་སུམ་རི་རིང་པོ་ཞེས་པ་ཡོད་པས་དེ་བོས་ནས་ཁྱོད་རང་གཤེགས་རྫུ་གྱིས་ལ་ཁོ་རྒྱལ་སར་ཆུག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་བློན་པོ་སྙགས་ཐང་པ་ཡར་རྗེ་དང་བཅས་པ་གདུང་རྒྱུད་ལ་སྙན་མི་ཕོག་པའི་ཆེད་དུ་ཡར་ཀླུང་ཞང་མདར་བང་སོ་བརྩིགས་ནས་གསོན་པོར་དུར་དུ་བཞུགས་པར་གྲགས་ཤིང་། བང་སོའི་མིང་ལ་ཡང་གསོན་མཆད་ཟླུམ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། བོད་ཡུལ་འདིར་མཛེ་ནད་གཞན་ལ་འགོ་བ་འགོག་པའི་ཆེད་དུ། མཛེ་ནད་ཕོག་པའི་ནད་པར་སྡོད་གནས་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་འགྲམ་མམ་ཡང་ན་རི་སྟོང་དུ་ཁང་པ་བརྩིགས་ཏེ་སྡོད་དུ་བཅུག དེ་ལ་ཉིན་ལྟར་འཚོ་བའི་ཉེར་སྤྱོད་ཁང་བའི་སྒེའུ་ཁུང་བརྒྱུད་དེ་སྤྲོད་པའི་སྲོལ་དེ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ལྕགས་ཕོ་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ1980ཡས་མས་བར་དུ་གནས་ཡོད་ཟེར་ཏོ།།

     རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་པ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ནི་ཡབ་འབྲོང་གཉན་ལྡེའུ་དང་ཡུམ་འཆིམས་བཟའ་ཀླུ་རྒྱལ་ངན་བུ་འཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ས་ཕག579ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། དེའི་དུས་སུ་བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་བཟོ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་སྐབས་དེར་བོད་ལ་ཚོང་ལས་དར་ཞིང་རྒྱས། འདི་ཉིད་བལྟམས་པའི་དུས་སུ་དམུས་ལོང་དུ་བྱུང་བ་ལ། འ་ཞའི་ཡུལ་ནས་སྨན་པ་བོས་ཏེ་མིག་ཕྱེས་པས་སྟག་མོ་རི་ལ་རི་དྭགས་གཉན་འགྲོ་བ་གཟིགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་མཚན་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་སུ་གསོལ་བར་གྲགས། སྤྱི་ལོ་556པའི་ཤིང་ཕག་ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཕྲན་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་དུས་སུ་བཀའ་ཡི་མངའ་ཁོངས་ལས་འདས་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་ཀྱི་སུམ་གཉིས་མངའ་འོག་དུ་འདུས། བན་པོ་རྗེ། འ་ཞ་རྗེ། དྲང་གར་རྗེ། ཟིན་པོ་རྗེ། ཞང་ཞུང་རྗེ་རྣམས་འདུལ་བའི་མགོ་ཚུགས། ཉང་སྦས་གནོན་གསུམ་འབངས་སུ་ཆུད། བྲེ་དང་ཕུལ་སྲང་བཅོས། འབྲུ་མར་རྣམས་ཚད་ལ་བཅལ་བ་སོགས་ཚོང་ལས་ལ་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་བྱུང་བའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན། སྐུ་གཤེན་ར་སངས་ཁྲི་ནེ་ཁོད་ཀྱིས་མཛད། སྟོང་བཙུན་འབྲོ་དཀར་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྣ་ནམ་མང་གཉའ་དང༌། སྤྲ་ཁྲི་ཟུང་ལན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བློན་པོ་བྱས། སྤྱི་ལོ་608པའི་ས་འབྲུག་ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་བང་སོ་དོན་མཁར་མདའ་རུ་བརྩིགས། གྲལ་ནི་ཁྲི་བཟུང་བང་སོའི་གཡོན་ན་ཡོད། དེ་ཡང་ཕུལ་མེད་ས་ཕུང་བརྡལ་བ་འདྲ་ཞེས་སོ། 

     རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་པ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་ནི་ཡབ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་དང་ཡུམ་འོལ་གོང་བཟའ་སྟོང་བཙན་འགྲོ་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ལྕགས་བྱ་601ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། ལ་ལས་སྤྱི་ལོ་592པའི་ཆུ་བྱི་ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཟེར། ཆུང་ངུའི་དུས་སུ་ཁྲི་སློན་བཙན་ཞེས་མཚན་གསོལ། གཅུང་ལ་སློན་ཀོལ་ཞེས་པ་བྱུང༌། སྤྱི་ལོ་608པའི་ས་འབྲུག་ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར། རྒྱལ་སྲས་སྤུན་གཉིས་ཀྱིས་མྱང་ཙེ་སྐུ་དང༌། དབའ་དབྱི་ཚབ། དབའ་མྱེས་སྣང༌། དབའ་བུ་ཚབ། མནོན་མགྲོན་པོ། ཆེས་པོ་ནགས་སེང་བཅས་དྲུག་ལ་དེང་ཕྱིན་ཆད་ཟིང་པོ་རྗེ་རྒྱབ་ཏུ་བོར། སྤུ་རྒྱལ་པང་དུ་ལེན་པའི་མནའ་འཇོག་ཏུ་བཅུག་ནས་བཀའ་འོག་ཏུ་བསྡུས། དེ་རྗེས་གཅུང་སློན་ཀོལ་དང་ཡུམ་སྟོང་བཙུན་འབྲོ་དཀར་གཉིས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་བཅོལ་ནས། བཙན་པོ་ཁྲི་སློན་བཙན་ནམ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་རང་ཉིད་ཀྱིས་དམག་དཔོན་བྱས་ཏེ་དམག་ཁྲི་དང་བཅས་པ་ངས་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་ནས་མཁར་ཡུ་སྣ་གཏོར། དགུ་གྲི་ཟིང་པོ་རྗེ་བསད། མང་པོ་རྗེ་སུམ་བུ་ནི་གྲུ་གུའི་ཡུལ་དུ་བྲོས། ཕག་གི་ཡུང་བ་མན་ཆད། རྒོད་བྲོ་སྣ་ཡན་ཆད་བཙན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་བླངས། རྒྱལ་པོ་འདིའི་རིང་ལ་ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེས་གཙང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མར་མུན་མགོ་བཅད་དེ་གཙང་དུད་ཁྲི་གཉིས་ཙམ་བཙན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་བས་བཙན་པོ་ཐུགས་དགྱེས་ནས་ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ་གཙང་སྡེའི་དཔོན་ཏུ་བསྐོས། དྭགས་པོ་འབངས་སུ་མངའ་བ་ལས་དེའི་རྗེས་ངོ་ལོག་བྱས་པ་སླར་ཡང་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག ཚེ་སྤོང་བཟའ་འབྲི་མ་ཐོད་དཀར་ཁབ་ཏུ་བཞེས། གོང་གི་རྒྱལ་རབས་བཞི་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བོན་རྒྱལ་བཞི་རུ་གྲགས་ཤིང་། སྲིད་སྐྱོང་གི་དུས་ཚོད་སྤྱི་ལོ་493ནས་སྤྱི་ལོ་629བར་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་ལོ136ཙམ་བསྐྱངས་སོ།།

    རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་པ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནི་ཡབ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་དང་ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་འབྲི་མ་ཐོད་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་མེ་གླང་617ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་མཛད་པ་དང་། བོད་ཡིག་གསར་གཏོད་མཛད་པ། ཕོ་བྲང་དམར་པོ་བཞེངས་པ། བོད་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་སྲོལ་བཏོད་པ་སོགས་སྲིད་ལོ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་བསྐྱངས་པ་དང་། ལྕགས་ཁྱི650ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བྱོན་ཟེར། དགུང་གྲངས33ཡིན་པར་སེམས་ཤིང་། དགུང་གྲངས་13ཐོག་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་སྲིད་ལོ20རིང་ལ་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་སྤྲུལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་ཧ་ཅང་དཀའ་མོ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་བཤད་པ་ལྟར་ན་དགུང་གྲངས82ལ་བཞུགས་པར་ཀྱང་གྲགས་ཞིང་། གང་ལྟར་ཁོང་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པ་དང་། དབུ་གཙུག་ཏུ་མགོན་པོ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ལྷ་སྐུ་རང་བྱོན་ཞིག་ཀྱང་བཞུགས་ཡོད་ཟེར། ཁོང་གིས་བོད་ཡུལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བ་ལ་དགོས་པ་དུ་མའི་དབང་གིས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ས་ཐོག་མ་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་ནས་དབུས་ཕྱོགས་སུ་སྤོར་རྒྱུའི་བཀའ་བགྲོས་ཐོག བོད་དབུས་འགྱུར་གྱི་ལྗོངས་འདིར་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་དང་སའི་དཔྱད་པ་སོགས་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་མོ་མཛད་མཐར། དབུ་རུ་ཤོད་ཆེན་གྱི་སའི་ལྟེ་བ་འོ་ཐང་མཚེའི་འགྲམ་དེར་ཡུལ་ལྗོངས་ཉམས་དགའ་ལ། ས་གཞི་ཁོད་སྙོམས་པའི་དབུས་སུ་གཡས་གཡོན་གྱི་རི་རྒྱུད་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པའི་རི་དེའུ་སེང་གེ་གནམ་ལ་འཕྱོ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ད་ལྟའི་ལྷ་སའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་མོ་པོ་ཏ་ལ་ཆགས་ཡུལ་དམར་པོ་རི་འདི་ཉིད་ལ་ས་དཔྱད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང༌། རི་དེའི་རྩེ་མོ་ནས་འཁོར་ཡུག་གི་སྣང་ཚུལ་ཚང་མ་ལག་མཐིལ་དུ་བླངས་པ་ལྟར་མཐོང་ཐུབ་པ་སོགས་ཕ་རོལ་གཞན་སྡེ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་དགེ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་སའི་དགེ་བཅུ་འཛོམས་པའི་ས་དཔྱད་ལ་གཟིགས་ནས། དམར་པོ་རིའི་ཐོག་ཏུ་ཕོ་བྲང་མཐོ་ཞིང་བཙན་པ་ཞིག་བཞེངས་ཏེ། བོད་རྒྱལ་བློན་དཔུང་དང་བཅས་པ་ཕོ་བྲང་དེར་བཞུགས་ནས་བོད་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་མཛད། དེ་ནས་སྔར་གྱི་ཆབ་འབངས་རྣམས་ཚོ་ཁག་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་བཤེར་བདེ་འཇགས་སུ་བཀོད་པ་དང༌། རུས་ཚོ་ཀུན་ལ་ཉེ་རིང་མེད་པ་བྱས་ནས་སྲིད་ཀྱིས་བསྐྱངས། བཟང་པོ་ལ་བྱ་དགའ་སྟེར། ངན་པ་ལ་ཆད་པ་གཅོད། མཐོ་བ་རྣམས་ཁྲིམས་ཀྱིས་མནན། དམའ་བ་རྣམས་ཐབས་ཀྱིས་སྐྱོང་བ་སོགས་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་མཛད་པ་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱིས་ཕྱག་ལེན་ཡག་པོ་མཛད་པས། བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མཛད་འཕྲིན་དར་བའི་འགོ་ཚུགས་པ་དང༌། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་མན་དང་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་ཡན་གྱི་བོད་འབངས་ཀྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་གཅིག་གྱུར་ཏུ་མཛད་དེ། ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ལ་ཞི་བའི་གཉེན་འབྲེལ་དང༌། དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་འཇུག་པ་སོགས་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་པའི་སྒོ་ནས་ཆབ་སྲིད་མཐའ་བཞིར་བསྐྱེད། མི་རིགས་གཞན་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་རིག་གནས་ཀྱི་སྙིང་བཅུད་མང་པོ་བླངས་ནས། བོད་མི་རིགས་རང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་གསོས་སུ་བཏབ་སྟེ་དར་སྤེལ་བཏང༌པས། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང༌། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན། རིག་གནས། ཁྲིམས་ལུགས་སོགས་ཨེ་ཤ་ཡའི་གླིང་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལས་མི་དམན་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་སྟེ། དང་པོ་བོད་ཡུལ་རུ་ཆེན་ལྔ་རུ་ཕྱེ་བ་དང༌། ཡུལ་གྱི་དབང་རིས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཅད་པ། རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཕྱེ་བ། གཡུང་གི་མི་སྡེ་ཁེང་དང་ཡང་ཁེང་ཕྱེ་བ། ཞང་གསུམ་བློན་བཅས་དབུས་ཀྱི་འདུན་ས་འཛིན་པ། དཔའ་སྡེ་གསུམ་གྱིས་མཐའ་ཡི་སོ་ཁ་སྲུང་བ་སོགས་སྲིད་འཛིན་གནད་དྲུག་ཏུ་གྲགས་ཤིང༌། གཉིས་པ་བཀའ་འགྲོས་ཆེན་པོ་དྲུག་གསུམ་པ་དང་། ཡིག་ཚངས་དྲུག་བཞི་པ། བཀའ་ཡི་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་ལྔ་པ། རྐྱེན་དྲུག་དྲུག་པ། དཔའ་མཚན་དྲུག་པ་བཅས་དྲུག་ཚན་དྲུག་གིས་བོད་ཀྱི་ཁོད་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་གཏན་ལ་ཕབ། ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ཁྲིམས་སྲོལ་བཙུགས།།

     ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་དགུང་གྲངས13ཐོག་ཏུ་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང༌བའི་དབང་དུ་བཏང་ན། སྔོན་གཞུག་ཏུ་བཙུན་མོ་ལྔ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་ལས། བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱང་མཛངས་མ་ཕལ་བ་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་རྣམ་པས་རེ་རེར་བཞིན་བཞེངས་པའི་ལྷ་ཁང་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་མཚོན་ཡོད་པ་སྟེ། བཙུན་མོ་ཐོག་མ་མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་ནི་བོད་ཡུལ་དབུས་སུ་མོང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པ་དང་། མཛད་རྗེས་གཙོ་བོར་བྲག་ཡེར་པའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པར་མཛད། བཙུན་མོ་གཉིས་པ་མི་ཉག་རུ་ཡོང་བཟའ་ནི་མདོ་ཁམས་མི་ཉག་ཡུལ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་མཛད་རྗེས་གཙོ་བོར་བྲག་མགོན་པོའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས། བཙུན་མོ་གསུམ་པ་ཞང་ཞུང་བཟའ་ལི་ཐིག་སྨན་ནི་གངས་ཏི་སེའི་འདབས་ཞོལ་གྱི་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོར་འཁྲུངས་ཤིང་། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་སྲིང་སད་མ་ཀ་ཞེས་པ་དེ་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོར་ཕྱིན་པ་དང་དུས་མཚུངས་ཙམ་ན། ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ལི་ཐིག་སྨན་འདི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་བཙུན་མོར་བསུས་ཤིང་། མཛད་རྗེས་གཙོ་བོར་ཐེམ་བུ་ལྐོག་གི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ་ཡིན། གོང་གི་ལྷ་ཁང་རྣམ་གསུམ་ནི་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ཆོསགལུགས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལུགས་ལྟར་བཞེངས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ཧ་ལམ་ནང་བའི་ལྷ་ཁང་དུ་འགྱུར་ཟིན་ཟེར། བཙུན་མོ་བཞི་བ་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙན་ནི་དེང་དུས་བལ་བོའི་རྒྱལ་ས་ཀ་ཏེ་མན་ཏུར་བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་འོད་ཟེར་ཁྲི་བཙན་གྱི་སྲས་མོར་འཁྲུངས་ཤིང་། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སྔོན་མོའི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ལ་བོད་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་632ལོར་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཕེབས། མཛད་རྗེས་གཙོ་བོར་བོད་ས་ཕག་སྤྱི་ལོ་639ལོར་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་། ལྷ་ཁང་འདི་ནི་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་གྱིས་གདན་དྲངས་པའི་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་རྟེན་བཞུགས་གནས་སུ་ཆེད་དུ་བཞེངས་པ་དང་། བོད་གངས་ཅན་ཡུལ་དུ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཆེས་ཐོག་མ་ཡིན། བཙུན་མོ་ལྔ་པ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་ནི་རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐང་ཐའེ་ཙུང་གི་སྲས་མོར་འཁྲུངས་ཤིང་། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་དཀར་མོའི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ལ་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ནས། མཛད་རྗེས་གཙོ་བོར་རྒྱ་སྟག་ར་མོ་ཆེའི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ་ཡིན། ལྷ་ཁང་འདི་ནི་ལྕགས་ཕག་སྤྱི་ལོ651ལོར་བཞེངས་ཞིང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོས་གདན་དྲངས་པའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དགུང་གྲངས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚད་ཅན་བཞུགས་པའི་གནས་སུ་ཆེད་དུ་བཞེངས་པ་ཡིན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་དགོས་པ་དུ་མའི་དབང་གིས་གཙུག་ལག་ཁང་འདི་གཉིས་བརྗེས་ནས་ད་ལྟའི་ཚུལ་འདི་བཞུགས་པ་དང་བཅས་སོ།།

    དེ་ཡང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་རིང་ལ། དཀར་ནག་རྒྱ་དང་བལ་པོ་དང་།། ལི་ཡུལ་ལ་སོགས་མཐའ་བཞིར་འབྲེལ།། ཞང་གསུམ་བློན་བཞིས་གཙོ་བྱས་པའི།། དགུང་ནང་བཀའ་ཡི་བློན་ཆེན་བསྐོས།། དབུས་ཀྱི་མདུན་ས་ཆེན་མོ་བཙུགས།། མཛངས་བློན་བཞི་པས་བརྡ་སྤྲོད་བརྩམས།། ལྔ་པས་རི་ཁྱིམ་ཀླུང་དུ་ཕབ།། བོད་ཀྱི་གྲོང་སྡེ་གསར་དུ་བཅོས།། ལྕགས་ཁྱིར་སྲོང་བཙན་དགུང་དུ་གཤེགས།། ཞེས་ཟེར་བ་ལྟར་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་སུ་ཤར་ཕྱོགས་ཐང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་། ལྷོ་རྒྱ་གར། ལྷོ་ནུབ་བལ་པོ། ནུབ་བྱང་ལི་ཡུལ་སོགས་ཕྱོགས་མཐའི་རྒྱལ་ཁམས་རྣམས་སུ་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ཤིང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་སོགས་གདན་དྲངས་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་ནང་ཆོས་བོད་དུ་དར་བའི་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། ཞང་གསུམ་བློན་བཅས་དབུས་ཀྱི་འདུན་ས་འཛིན་ཞེས་པའི་ཞང་གསུམ་བློན་དང་བཞི་ནི། ཆོས་འབྱུང་༼མཁས་པའི་དགའ་སྟོན༽ལས། སྟོད་ན་འབྲོ་རྒྱལ་མཚན་སེང་གེ་དང་། སྨད་ན་མཆིམས་སྐྱེས་བཟང་སྟག་སྣ། བར་ན་སྣ་ནམ་རྒྱལ་རྒན། བློན་པོ་སྦས་སྐྱེས་བཟང་སྟག་སྣ་བཅས་ཞང་གསུམ། གཞན་ཡང་བློན་པོ་གཅིག་བཅས་བཞི་ལ་ཞང་གསུམ་བློན་བཞི་ཟེར། ཡིན་ནའང༼ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང༽ནང་། ཞང་གསུམ་ནི། སྣ་ནམ། མཆིམས། འབྲོ་གསུམ་དང་། བློན་བཞི་ནི། ཁུ་དང་། མགར། སྦས། འགོས་བཅས་ཡིན་ཟེར། དཔོན་རིགས་དེ་དག་གིས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་སྒྲིག་གཞི་རིམ་པ་མི་འདྲ་བ་དང་། ལས་འགན་ཀྱང་མི་འདྲ་བའི་གྲོས་ཚོགས་ཁག་ནི། དགུང་བློན་བཞི་ནི། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་སུ་དགུང་བློན་ཆེ་བ་བཞི་འམ་མེད་ཐབས་མེད་པའི་བློན་ཆེན་བཞི་སྟེ། མགར་སྟོང་བཙན་དང་། ཐོན་མི་སམྦྷོཊ། འབྲི་སེ་རི་གུང་ཐུན། སྙགས་ཁྲི་བཟང་ཡང་སྟོན་བཅས་ཡིན། དགུང་བློན་རྣམས་ཀྱི་འོས་འགན་གཙོ་བོ་ནི། ཕྱིའི་དགྲ་འདུལ་ཞིང་། ཆོས་དང་རིག་གནས་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཇུས་སྣ་ཚོགས་བསྐྱངས་དགོས་པ་དང་བཅས་སོ།།

     གཞན་ཡང་རང་བྱུང་འཕགས་པ་མཆེད་བཞི་བྱོན་པ་ལས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རྩེ་པོ་ཏ་ལ་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་བཞེངས་རྗེས། རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་བལ་ཡུལ་དུ་བཏང་ནས་བལ་ཡུལ་གྱི་མཐའ་མཚམས་སུ། ཙནྡན་གྱི་ནགས་གསེབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཤིང་ཙནྡན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་གས་སྲུབས་ཡོད་པ་ཞིག་གི་ནང་ནས། རང་བྱུང་དུ་ཐོན་པའི་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་རའི་སྐུ་བརྙན་མཆེད་བཞི་བཞུགས་པ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་སྐབས། སྐུ་བརྙན་སོ་སོས་རིམ་བཞིན་གསུང་བྱོན་པ་ལྟར་དང་པོ་བལ་ཡུལ་ཡམ་བུ་ཡ་འགལ་དུ་བཞུགས་པ་ནི་འཕགས་པ་འཇའ་མ་ལི་དང་། གཉིས་པ་བལ་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་བཞུགས་པ་ནི་འཕགས་པ་དབུ་ཁང་། གསུམ་པ་མངའ་རིས་མང་ཡུལ་དུ་བཞུགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཝ་ཏི། བཞི་བ་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་ནི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མཆོད་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་པ་དེང་སྐབས་རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་འཕགས་པ་ལྷ་ཁང་གི་རྟེན་གཙོར་བཞུགས་སོ། ཡར་སྔོན་གཙང་པ་རྒྱལ་པོས་དབུས་སུ་དམག་དྲངས་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཁག་ཅིག་གི་ཆོས་ལུགས་བསྒྱུར་བ་དང་། མཆོད་གཞིས་ཕྲོགས་པ་སོགས་ཀྱི་དུས་ཟིང་བྱུང་སྐབས། སྐྱིད་ཤོད་སྡེ་པ་ཨ་དཔལ་གྱིས་སོག་པོར་དམག་རོགས་ཞུ་རྟེན་ཏུ་འཕགས་པ་ལོ་ཀེ་ཤྭ་ར་སྤྲད་དེ་ལོ་འགའ་ཤས་སུ་སོག་ཡུལ་དུ་འཁྱར་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་སོག་པོའི་རྒྱལ་མོ་དཱ་ལིའི་གུན་ཇི་ལ་སྟོང་འཁོར་ཧོ་ཐོག་ཐུས་བསྐུལ་མ་གནང་བ་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པར་ཆེད་དུ་ལེགས་སྐྱེས་སུ་འབུལ་བར་འོངས་པ་དང་། པོ་ཏ་ལའི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོ་གསར་བཞེངས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཚུགས་པ་གཉིས་དང་རྟེན་འབྲེལ་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཛོམས་པ་བཞིན། སྔར་གྱི་བཞུགས་ཡུལ་འཕགས་པ་ལྷ་ཁང་ནང་དུ་རང་འཇགས་སུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་ཡིན། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་བོད་ཡུལ་མི་ཆེན་གྱི་བུ་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡོན་ཏན་སློབ་ཏུ་བཏང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཡུལ་ནས་ཆོས་དང༌། སྨན། རྩིས། སྒྱུ་རྩལ། དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་བོད་དུ་དྲངས། བོད་ཁམས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིང༌། ཐང་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་དེ་ཝ་མག་པའི་ཆོ་ལོ་དང་། མཚོ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་པོ་ཤིང་ཧཱེའི་ཆིན་ཝང་ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ། སླར་ཙུང་དབང་ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་སོགས་མང་དུ་བསྐུར། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་གཉིས་ལ་སྲས་གུང་རི་གུང་བཙན་བྱུང་ཡང་ཡབ་རྗེའི་དགོངས་པ་འདས་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ས་དབོན་སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན་ལ་བསྐུར། དེ་དག་གི་ལོ་ཚིགས་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་ནའང་སྔོན་བྱོན་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་མཁས་ཅན་རྣམ་པས་གསུང་རྒྱུན་ལས། བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སོ་གསུམ་པ་འམ་བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་སུ་གྲགས་པའི་ཐོག་མ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནི། ཡབ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་དང༌། ཡུམ་འབྲི་བཟའ་ཐོད་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ617པའི་མེ་གླང་ལོར་མལ་གྲོ་རྒྱ་མ་ནང་གི་ཕོ་བྲང་བྱམས་པ་མི་འགྱུར་གླིང་དུ་སྐུ་བལྟམས་པ་དང་། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལོན་པའི་སྤྱི་ལོ་629པའི་ས་གླང་ལོར་ཡབ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ལ་འཁོད། སྔ་རྗེས་སུ་མི་ཉག་རུ་ཡོང་བཟའ་དང༌། ཞང་ཞུང་བཟའ་ལི་ཐིག་སྨན། མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་བཅས་བོད་ཀྱི་སྲས་མོ་གསུམ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ར་རིང་གིས་མཛད། མྱང་མང་པོ་རྗེ་ཞང་སྣང་དང༌། ཁྱུང་པོ་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ། དབའ་དབྱི་ཚབ། མགར་སྟོང་བཙན་སོགས་ཀྱིས་བློན་པོ་མཛད། སྤྱི་ལོ་632པའི་ཆུ་འབྲུག་ལོར་བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་བོད་དུ་བཙུན་མོར་བསུས་ཤིང་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་སྤྱན་དྲངས། སྤྱི་ལོ་633པའི་ཆུ་སྦྲུལ་ལོར་ཐོན་མི་སམྦྷོཊ་ལ་སོགས་པ་གཞོན་ནུ་རིག་པ་ཅན་ཁག་གཅིག་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་མངགས། སྤྱི་ལོ་634པ་ཤིང་རྟ་ལོར་རྒྱ་བོད་སྐྱེས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་དམག་འཁྲུག་གི་འགོ་གཟིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དམག་དཔོན་གནང་ཞིང༌། རྒྱལ་སྲིད་ཁོང་གི་གཅུང་གུང་རི་གུང་བཙན་ལ་སྐྱོང་དུ་བཅུག ཕྱིས་སུ་སྤྱི་ལོ་638པའི་ས་ཁྱི་ལོར་སླར་ཡང་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས། སྤྱི་ལོ་641པའི་ལྕགས་གླང་ལོར་བློན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་གྱིས་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་བསུས་ནས་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་སྤྱན་དྲངས། སྤྱིལོ་644པ་ཤིང་འབྲུག་ལོར་རྒྱལ་པོ་ལིག་སྙ་ཤུབ་བརླགས་ཏེ་ཞང་ཞུང་ཐམས་ཅད་བོད་འབངས་སུ་བཀུག སྤྱི་ལོ་650པ་ལྕགས་ཁྱི་ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བྱོན། ཡར་ཀླུང་འཕྱོང་པོའི་ནང་དུ་བང་སོ་ལྷ་ཁང་ལྔ་ཡོད་པ་ཞིག་བཞེངས་པའི་རེ་མིག་དབུས་མའི་ནང་དུ་བཞུགས་སོ།། 

     རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་བ་གུང་རི་གུང་བཙན་ནི་ཡབ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་ཡུམ་མོང་བཟའ་ཁྲི་ལྕམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ས་ཁྱི་638ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལྕགས་ཁྱི་650ལོར་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ཤིང་ཡོས་655ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཟེར། གང་ལྟར་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་གསུང་པ་ལས། རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་བ་དང་། བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་གཉིས་པར་གྲགས་པའི་རྒྱལ་པོ་གུང་རི་གུང་བཙན་ནི། ཡབ་རྒྱལ་པོ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་དང༌། ཡུམ་འབྲི་བཟའ་ཐོད་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་621པ་ལྕགས་སྦྲུལ་ལོར་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་གཅུང་ཡིན་པས། དགུང་ལོ་བཅུ་བཞི་སོན་པའི་ཤིང་རྟ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་634ལོར་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། སྐུ་གཤེན་ཞང་ཞུང་ཁྱུང་སྐར་གྱིས་མཛད། འ་ཞ་བཟའ་མོང་རྗེ་ཁྲི་དཀར་ཁབ་ཏུ་བཞེས། མྱང་མང་པོ་རྗེ་ཞང་སྣང་དང༌། སྣུབས་བཙན་ཏོ་རེ་གཉིས་ཀྱིས་བློན་པོ་བྱས། སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན་སྐུ་བལྟམས་པའི་ས་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་638ལོར་དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་པ་དང་ནང་གི་འགལ་རྐྱེན་དུ་མའི་དབང་གིས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། བང་སོ་དོན་མཁར་མདའ་རུ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་གཡོན་དུ་བརྩིགས་ནས་བཞུགས་སོ།།
     
རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་བ་མང་སྲོང་མང་བཙན་ནི་ཡབ་གུང་རི་གུང་བཙན་དང་ཡུམ་འ་ཞ་བཟའ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ཆུ་གླང་653ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དགུང་ལོ13སྟེང་སྲིད་ཁྲིར་འཁོད། ས་ཡོས་679ལོར་དགོངས་པ་རྫོགས་ཟེར། གང་ལྟར་ཡང་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་གསུང་རྒྱུན་ལས། རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་བ་དང་། བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པར་གྲགས་པའི་རྒྱལ་པོ་མོང་སྲོང་མང་བཙན་ནི། ཡབ་རྒྱལ་པོ་གུང་རི་གུང་བཙན་དང༌། ཡུམ་འ་ཞ་བཟའ་མོང་རྗེ་ཁྲི་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་638པ་ས་ཁྱི་ལོར་སྐུ་བལྟམས། སྤྱིལོ་650པའི་ལྕགས་ཁྱི་ལོར་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལོན་པ་དང་རྒྱལ་སྲིད་ལ་འཁོད། སྐུ་གཤེན་ཁྱུང་པོ་སྟག་སྒྲས་མཛད། འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་ལོད་ཁབ་ཏུ་བཞེས། མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་སྲུང་དང༌། མཆིམས་མང་གཉེར་གྱིས་བློན་པོ་མཛད། སྤྱི་ལོ་659པ་ས་ལུག་ལོར་བཙན་པོ་མང་སྲོང་མང་བཙན་སྦྲགས་ཀྱི་ཤར་ན་བཞུགས་ཤིང༌། བློན་ཆེན་མགར་སྟོང་བཙན་གྱིས་བོད་དམག་ཆིག་སྟོང་ཙམ་ཁྲིད་ནས་འ་ཞའི་ཡུལ་དུ་སླེབས། དེང་སང་ཨ་མདོ་རྡོ་སྦིས་ཀྱི་སྟོང་རུ་མཚོ་ནག་ཏུ་གྲགས་པའི་ཡུལ་དེར་དམག་འཁྲུག་བྱས་པས། བོད་དམག་ཆིག་སྟོང་གིས་ཐང་དམག་བརྒྱད་ཁྲི་ཕམ་དུ་བཅུག་སྟེ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ་662པ་ཆུ་ཁྱི་ལོར་བློན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་གྱིས་གྲུ་གུའི་ཡུལ་དུ་དམག་དྲངས། སྤྱི་ལོ་667པའི་མེ་ཡོས་ལོར་བཙན་པོ་འོར་མང་དུ་གཤེགས་ཏེ། བློན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་འབྲས་ནད་ཀྱི་འདས། སྤྱི་ལོ་676པ་མེ་བྱི་ལོར་མང་སྲོང་མང་བཙན་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས། བང་སོ་གུང་རི་གུང་བཙན་གྱི་གཡོན་དུ་བརྩིགས་ནས་བཞུགས་སོ།། 

    རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པ་རྒྱལ་པོ་འདུས་སྲོང་མང་བཙན་ནི་ཡབ་མང་སྲོང་མང་བཙན་དང་ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ས་ཡོས་679ལོར་ཡབ་བཙན་པོའི་དགོངས་པ་རྫོགས་ནས་ཞག་འགའི་རྗེས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། དགུང་གྲངས13སྟེངསྲིད་ཁྲིར་འཁོད་ཀྱང་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དབང་གིས་ཡུམ་བཙན་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པར་མཛད་ཅིང་། ཤིང་འབྲུག704ལོར་སྐུ་གཤེགས་སོ། གང་ལྟར་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་གསུང་རྒྱུན་ལས། རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པ་དང་། བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་བཞི་བར་གྲགས་པའི་འདུས་སྲོང་མང་བཙན་རྗེའམ་རླུང་ནམ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ནི། ཡབ་མང་སྲོང་མང་བཙན་དང༌། ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་ལོད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་676པ་མེ་བྱི་ལོར་འཁྲུངས། ལོ་ངོ་བཞི་ལ་ཐོན་པའི་ས་ཡོས་ཏེ་སྤྱི་ལོ679པའི་ལོར་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ལ་འཁོད། སྐུ་གཤེན་སྤེ་ནེ་གུ་ཡིས་མཛད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་གཙོ་བོ་མ་ཡུམ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་བསྐྱངས། མགར་བཙན་སྙ་ལྡོམ་བུ་དང༌། དབས་ཏ་ར་ཁོང་ལོད་གཉིས་ཀྱིས་བློན་པོ་མཛད། ལྗང་མོ་ཁྲི་བཙུན་དང༌། མཆིམས་བཟའ་བཙན་མོ་ཏོག་གཉིས་ཁབ་ཏུ་བཞེས། ལྗང་མོ་ཁྲི་བཙུན་ལ་སྲས་ཆེ་བ་ལྗང་ཚ་ལྷ་དབོན་འཁྲུངས། མཆིམས་བཟའ་ལ་སྲས་ཆུང་བ་མེས་ཨག་ཚོམ་ཅན་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ་703པ་ཆུ་ཡོས་ལོར་བཙན་པོ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འཇང་ཡུལ་དུ་དམག་དྲངས་ཏེ་འཇང་པ་རྣམས་ཆམ་ལ་ཕབ། སྤྱི་ལོ་704པ་ཤིང་འབྲུག་ལོར་འཇང་ཡུལ་དུ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས། བང་སོ་ཡབ་ཀྱི་བང་སོའི་གཡོན་དུ་བརྩིགས། རྒྱལ་པོ་འདིའི་སྐབས་སུ་རྩལ་པོ་ཆེའི་བློན་འབངས་བདུན་བྱུང་བ་སྟེ། གཅིག་ནི་རྔོག་རིང་ལ་ནག་པོས་གླང་པོ་ཆེ་ཐེག་ནུས། གཉིས་ནི་རྔོག་གླིང་ཁམས་ཀྱིས་གཡག་བྲུས་པོ་ཆེ་ཐེག་ནུས། གསུམ་ནི་གནོན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མདའ་སྟོང་ཁ་མས་བྱ་ཁྲའི་རྐེད་པ་གཅོད་ནུས། བཞི་ནི་སྦས་རྒོད་གདོང་ཅན་གྱིས་མིག་རྒྱང་གསུམ་ལ་མདའ་རྒྱང་རེས་སླེབས་ནུས། ལྔ་ནི་མགོས་གཡག་ཆུང་གིས་ཤ་བའི་བླུད་བུ་བྱེ་མས་བཀང་སྟེ་ཀླད་ལ་སྐོར་ནུས། དྲུག་ནི་ཅོག་རོ་འབྲོང་གཤེར་གྱིས་འབྲོང་ཐུར་དུ་རྒྱུག་པ་གྱེན་དུ་འཐེན་ནུས། བདུན་ནི་གནོན་ཁྲི་བདུན་གཡུ་བྱིན་གྱིས་རྟ་བཟང་པོ་གཡང་ལ་མཆོངས་པ་གྱེན་ལ་འདྲེན་ནུས་པ་དང་བཅས་སོ།། 

     རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་པ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་ནི་ཡབ་འདས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ་དང་ཡུམ་འཆིམས་བཟའ་བཙན་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ལྕགས་འབྲུག་པའི་སྤྱི་ལོ་704ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མཚན་གཞན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་དང་། ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ཡང་ཟེར། དགུང་ལོ་ལྔ་པར་གཅེན་མུ་ནེ་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོད། ཉེར་གཉིས་པ་ལ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་བཞུགས། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་801ལོར་གཅེན་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྗེ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་འདི་ཉིད་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་ནས་སྲིད་བསྐྱངས། འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལེགས་དང༌། མཆིམས་རྒྱལ་བཟའ་ལེགས་མོ་བཙན། ཅོག་རོ་བཟའ་བརྩན་རྒྱལ་རྣམས་ཁབ་ཏུ་བཞེས། བཙུན་མོ་ཆེ་བ་ལ་སྲས་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་དང༌། གཙང་མ། གླང་དར་མ་འུ་དམ་བཙན་གསུམ་དང༌། བཙུན་མོ་ཆུང་བ་ལ་ལྷ་རྗེ་དང༌། ལྷུན་གྲུབ་གཉིས་བཅས་ལྔ་འཁྲུངས།  དགུང་ལོ13སྟེང་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་ཀྱང་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དབང་གིས་སྔར་བཞིན་ཨ་ཕྱི་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་དགོས་པར་མཛད་པས། ཤིང་འབྲུག755ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བྱོན། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་པ་སྤྱི་ལོ་815པའི་ཤིང་ལུག་ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཟེར་ཞིང་། བང་སོ་འཕྲུལ་རྒྱལ་གྱི་མདུན་དུ་བརྩིགས་པ་དང༌། བང་སོའི་མིང་ལ་རྒྱལ་ཆེན་འཕྲུལ་གྱི་རི་བོ་ཞེས་ཟེར། གང་ལྟར་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་གསུང་རྒྱུན་ལས། བོད་རྒྱལ་སོ་བདུན་པ་དང་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེའུ་གཙུག་བརྟན་ནམ་མེས་ཨག་ཚོམ་ཅན་ནི། ཡབ་རྒྱལ་པོ་འདུས་སྲོང་མང་རྗེ་དང༌། ཡུམ་མཆིམས་བཟའ་བཙན་མོ་མེ་ཏོག་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་698པའི་ས་ཁྱི་ལོར་ཕོ་བྲང་ལྡན་དཀར་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་705པ་ཤིང་སྦྲུལ་ལོར་རྒྱལ་པོའི་གསེར་ཁྲི་ལ་མངའ་གསོལ། སྐུ་ན་གཞོན་ནུའི་སྐབས་དེར་ཆབ་སྲིད་གཙོ་བོ་ཕྱི་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་བསྐྱངས། སྤྱི་ལོ་712པ་ཆུ་བྱི་ལོར་རྒྱ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཤིང་། དེའི་རྗེས་སུ་སྣ་ནམ་བཟའ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྦས་སྐྱེས་བཟང་སྟོང་བཙན་དང༌། མཆིམས་རྒྱལ་གཟིགས་ཤུ་ཏིང༌། འབྲོ་ཆུ་བཟང་འོར་མ་བཅས་ཀྱིས་བློན་པོ་བྱས། ཆབ་སྲིད་མཐའ་བཞིར་བསྐྱེད། སྤྱི་ལོ་742པ་ཆུ་རྟ་ལོར་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ་755པ་ཤིང་ལུག་ལོར་ཡར་འབྲོག་སྦྲ་ཚལ་དུ་བློན་པོ་འབལ་ལྡོང་ཙབ་དང་ལང་མྱེས་གཟིགས་གཉིས་ཀྱིས་ལྐོག་ཏུ་ཇུས་ངན་བཏོན་ནས་བཀྲོངས། བང་སོ་མུ་ར་རི་ཞེས་པ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོའི་གཡོན་དུ་བརྩིགས་ནས་བཞུགས་སོ།།

     རྗེ་ཚན་བདུན་པ་ཤིན་ཏུ་དར་བའི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་བྱོན་པའི་སྐོར།

     རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ནི་ཡབ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་དང་ཡུམ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ལྕགས་རྟ730ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དགུང་ལོ25སྟེང་ནས་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་། མཁན་ཆེན་བོ་དྷི་ས་ཏྭ་སྤྱན་དྲངས་ནས་སད་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་སོ་ཐར་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་སྤེལ་མགོ་ཚུགས། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔ་སོགས་ལ་གསང་སྔགས་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཞིང་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་སོགས་ལོ་ཙཱ་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་མང་བོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཉིན་མོ་ལྟར་གསལ་བར་མཛད་པར་བརྟེན་ནས་བོད་རྒྱལ་དེའི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་པ་དང་། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཞེས་པའི་དབུ་བརྙེས་ནས་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ལྡན་པར་གྱུར་བ་དང་། ཤིང་གླང785ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བྱོན། འོན་ཀྱང་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་འཁྲུངས་སྐོར་ལ་སྦ་བཞེད་རྗེས་འབྲངས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་ལས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་འཁྲུངས་ཀྱང་སྣ་ནམ་བཟའ་ཡིས་ཀོང་ཇོའི་སྲས་འཕྲོགས་ཏེ་ཁོང་རང་ལས་སྐྱེས་པ་ལྟར་བྱས་པས། རྗེ་བློན་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པས་ཞལ་ལྕེ་གཅོད་པའི་སྤོབས་པ་མ་བྱུང་པས། མི་རིང་བར་སྲས་ཞབས་འཛུགས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ལ་བཙུན་མོ་གཉིས་ཀྱི་ཕ་མིང་དང༌། བློན་འབངས་རྣམས་འཚོགས་པའི་དབུས་སུ་རྒྱལ་པོས་འབྲས་ཆང་གིས་བཀང་བའི་གསེར་གྱི་ཕོར་པ་སྲས་ཀྱི་ལག་ཏུ་གཏད་ནས། བུ་རང་གི་ཞང་པོའི་ལག་ཏུ་ཐོད་ཅེས་གསུངས་པས། སྲས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་ཕོར་པ་རྒྱ་ཞང་རྣམས་ཀྱི་ལག་ཏུ་གཏད་ནས། ང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་རྒྱ་ཚ་ཡིན།། སྣ་ནམ་བཟའ་ཞང་གིས་དོན་མི་འཚལ།། ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཀོང་ཇོ་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་སྟེ།། ཚེ་སྔོན་མའི་ལས་གྱིས་འཕོས་པ་ཡིས།། ང་རྒྱ་ནས་འོང་བའི་བུ་མོ་ལ།། རྗེ་འགྲན་མེད་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཤིག་འཁྲུངས།། ཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲས་ཚུལ་མང་པོ་འདུག རྗེ་འདི་ཉིད་སྐུ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དང་། མཐར་སྲས་མུ་ནེ་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོད་ཅིང་ཆོས་རྒྱལ་ཁོང་རང་ཉིད་སྒོམ་སྒྲུབ་ཁོ་ནར་འབད་དེ་བཞུགས་ཚུལ་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་སོགས་དེབ་ཐེར་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་གསལ་ན་ཡང་དགུང་གྲངས་གང་བཞུགས་དང༌། འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་རླབས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་པས། གང་ལྟར་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་ཞིབ་འཇུག་གནང་པའི་གསུང་རྒྱུན་གསལ་བོ་ལྟར་ན། རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད་པ་དང་བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་དྲུག་པར་གྲགས་པའི་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ནི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་དང༌། ཡུམ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་742པའི་ཆུ་རྟ་ལོར་སྐུ་བལྟམས། སྤྱི་ལོ་755པའི་ཤིང་ལུག་ལོར་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞིང་། སྣང་བཞེར་ཟླ་བརྩན་དང༌། ཞང་མཆིམས་རྒྱལ་གཟིམས་ཤུ་ཐེང༌། བློན་སྐྱེས་བཟང་རྒྱལ་ཀོང༌། ཞང་སྟོང་རྩན། སྦྲང་རྒྱལ་སྒྲ་ལེགས་གཟིགས། དབས་བཙན་བཞེར་མདོ་ལོད། བློན་ཁྲི་སྒྲ་སྟག་ཚབ། སྟག་སྒྲ་ཀླུ་ཁོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བློན་པོ་བྱས། མཆིམས་བཟའ་ལྷ་མོ་བཙན་དང༌། མཁར་ཆེན་བཟའ་མཚོ་རྒྱལ། འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་རྒྱལ་མོ་བཙན། ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན། ཕོ་ཡོངས་བཟའ་རྒྱལ་མོ་བཙུན་བཅས་བཙུན་མོ་ལྔ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། སྤྱི་ལོ་761པའི་ལྕགས་གླང་ལོར་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྨང་བཏིང༌། སྤྱི་ལོ་763པ་ཆུ་ཡོས་ལོར་སློབ་དཔོན་པད་མ་འབྱུང་གནས་བོད་དུ་ཕེབས། བོད་དམག་གིས་ཐང་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ཞི་ཨན་དུ་སླེབས། རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཏེ་ཙོང་རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཅང་དུ་བྲོས། དགུང་ལོ་སོ་དགུ་པ་ལྕགས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་780ལོར་ལྷ་སྲས་ཆེ་བ་མུ་ནེ་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་བཀོད་ནས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་སྒྲུབ་སོགས་དམ་ཆོས་ཉམས་ལེན་གྱི་མཛད་པ་གཙོ་བོར་གནང་སྟེ་ཡུན་རིང་བཞུགས། དགུང་ལོ་ང་ལྔ་པའི་མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ་796ལོའི་ལོ་གསར་མཚན་མོར་རྟ་རྒྱུགས་པས་ཆིབས་ཀྱིས་བསྐྱུར་ནས་དགོངས་པ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བྱོན། དེབ་ཐེར་འགའ་ཞིག་ཏུ་མཚན་མོ་ལྐོག་མདའ་ཕོག་ནས་བཀྲོངས་ཡང་ཟེར། བང་སོ་མུ་ར་རི་ལ་ཡབ་ཀྱི་བང་སོའི་རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་བརྩིགས་ནས་བཞུགས་སོ།། 

    རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དགུ་བ་མུ་ནེ་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ཤིང་འབྲུག764ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དགུང་ལོ13སྟེང་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་པ་དང་། བཙན་པོ་འདིའི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་འབངས་ཀྱི་དབུལ་ཕྱུག་ལན་གསུམ་བསྙམས་པ་སོགས་ཕྱག་རྗེས་ཆེན་པོ་མཛད་པར་གྲགས། མེ་བྱ817ལོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཟེར། འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན་གཉིས་ལ་སྲས་མཆེད་གསུམ་བྱོན་པའི་ནང་གི་ཆེ་བ་མུ་ནེ་བཙན་པོ། འབྲིང་བ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ། ཆུང་བ་མུ་རུ་བཙན་པོ་རྣམས་ཡིན་ཞིང༌། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལྟར། རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དགུ་བ་དང་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་བདུན་པར་གྲགས་པའི་མུ་ནེ་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང༌། ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་པ་དང་། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོ་ཡབ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྒོམ་སྒྲུབ་ལ་ཕེབས་ནས་གཅེན་མུ་ནེ་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོད། དགུང་ལོ་སོ་བཞི་པའི་སྐབས་སུ་ཡབ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བྱོན། སོ་ལྔ་པ་མེ་གླང་ལོ་སྤྱི་ལོ་797ལོར་གཅེན་མུ་ནེ་བཙན་པོ་འདས་ནས། གཅུང་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོདཔ་ཡིན་ཞིང་། དགུང་ལོ་ཞེ་གཉིས་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ804ལོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས། འདི་འཁྲུངས་ལོ་ལས་གཞན་ཐམས་ཅད་དེབ་སྔོན་ལྟར་དུ་བཀོད་པ་དང༌། མུ་ཏིག་བཙན་པོ་ཞེས་པ་སྲས་འབྲིང་བའི་མཚན་ཡིན་མིན་སྐོར་དེབ་ཐེར་ཁག་ལས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཞིག་སྣང་ཡང་འདིར་༼ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་༽ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཏོ།།

     རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་པ་མུ་ཏིག་བཙན་པོའམ་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་ནི་ཡབ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང༌། ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་མེ་ཏོག་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་763པའི་ཆུ་ཡོས་ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ཞིང་། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པར་གཅེན་མུ་ནེ་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོད། ལོ་དེར་ཞང་གི་བུ་དབུ་རིང་བསད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལོ་དགུའི་རིང་ཞང་སྟོད་དུ་ཡུལ་ཕུད་པའི་ཆད་པ་བཅད། དགུང་ལོ་སོ་ལྔ་པའི་སྤྱི་ལོ་797པའི་མེ་གླང་ལོར་གཅེན་པོ་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་བ་དང་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་བརྒྱད་པར་གྲགས་པའི་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོད། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་དམག་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ལ་དཔུང་འཇུག་བྱས། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་པ་ལ་བོད་དུ་ཁྲིད་དེ་བཟང་བཙོན་བྱས་ཟེར་བར་གྲགས། དགུང་ལོ་ཞེ་གཉིས་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་804ལོར་ཕོ་ཡོངས་བཟའ་འམ་སྣ་ནམ་པས་ཇུས་ངན་བཏོན་ནས་བཀྲོངས་སོ།།

     འདིར་ཡང༼དེབ་དཀར་མཆན་འགྲེལ༽ལས། རྒྱལ་སྲས་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཞེ་གཉིས་པོའི་གྲས་སུ་མིན་ཏེ། དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་སོགས་ལོ་རྒྱུས་རེ་འགར་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྲས་འབྲིང་བ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་ཡིན་པ་དང་། མུ་ཏིག་བཙན་པོ་དང་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། རྒྱལ་བོ་བཀའི་ཐང་ཡིག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་བོ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང་གསེར་སྡོང་དཀར་ཆག་ཏུ། མུ་ཏིག་བཙན་པོ་དང་། ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན། སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན། མུ་རི་བཙན་པོ་རྣམས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལྟ་བུར་རྒྱལ་བུ་གཅིག་ལ་མཚན་བཞི་བྱུང་ཚུལ་གསུངས། ཐང་ཡིག་ལ་ནོར་འཁྲུལ་མང་བ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་སོགས་ཀྱིས་གསུངས་པར་མ་ཟད། གསེར་ཐང་དུ་ཐང་ཡིག་གི་ལུང་དེ་དྲངས་པའི་མཇུག་ཏུའང་། ཐང་ཡིག་སྡེ་ལྔར་གྲགས་པ་འདིའི་བྱིངས་རྣམས་ཆེས་གནའ་བོའི་དུས་སུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག་ལ། འོན་ཀྱང་ཚིག་སྦྱོར་ཕལ་ཆེར་ཉམས་པ་དང་། བླུན་འཆར་གྱི་རྫུན་ཡང་མང་དུ་བསྲེས་པས་ཡི་གར་འོང་བ་ཞིག་མི་འདུག ཅེས་གསུངས་པ་ཆེས་ཆེར་དོན་ལ་གནས་ཤིང་། རྒྱལ་དབང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དུ་ཀུ་ལའི་གོས་བཟང་དུ། ཐང་ཡིག་གི་ལོ་ཚིགས་སོགས་བསྒྲིག་ཐབས་མེད་ཅེས་མ་དག་པར་གསུངས། དེས་ན་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་ལ་སྲས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཆེ་བ་མུ་ནེ་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་བཞུགས་ཏེ། འབངས་མི་སེར་གྱི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་ཐུགས་སེམས་གང་ལེགས་གཟིགས་ནས་དབུལ་ཕྱུག་ལན་གསུམ་བསྙམས་པ་སོགས་ཕྱག་རྗེས་ཆེ་ཡང་མ་ཡུམ་ཕྲག་དོག་གི་དབང་དུ་སོང་སྟེ་དུག་དྲངས་ནས་བཀྲོངས། འབྲིང་བ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་བློན་པོ་འགོས་ཀྱིས་ས་མཐར་སྤྱུགས། ཆུང་བ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་རྒྱལ་སར་བཞུགས་ཏེ་རྒྱལ་ཁམས་ཆོས་བཞིན་བསྐྱངས་པ་ཡིན་ཏེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་ལས། འབྲིང་བོ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་ནི། སྔར་ཡབ་རྒྱལ་བོ་དང་བློན་པོ་ཞང་གཉིས་དམག་སྲིད་སོགས་ཀྱི་དོན་ལ་བཀའ་བགྲོས་སྐབས་སྒོ་སྲུང་ལ་ཞང་རྒྱལ་ཚ་ལྷ་སྣང་གི་བུ་དབུ་རིང་བཞག་པ་ལ། སྲས་མུ་ཏིག་བཀའ་བགྲོས་སར་འགྲོ་གྲབས་བྱེད་སྐབས་དབུ་རིང་གིས་བཀག་པས། སྲས་ཀྱིས་ཆུ་གྲི་བསྣུན་ཏེ་བཀུམས། བློན་པོ་འགོས་ཀྱིས་ཞལ་ལྕེ་གསུམ་དང་སྡིག་གསུམ་བཅད་དེ། སྲས་མུ་ཏིག་ས་མཐར་སྤྱུགས་པ་རྒྱལ་སར་འདོན་རྒྱུ་བྱས་ཏེ་སྤྱན་དྲངས་མོད། ལམ་དུ་སྣ་ནམ་པས་ཆིབས་དཀྲོགས་ཏེ་ལྷུང་ནས་རྟ་གྲིར་འདས་ཞེས་དང་། སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར། བློན་པོ་འགོས་ཀྱིས་ཞལ་ལྕེ་དགའ་གསུམ་དང་། སྡུག་གསུམ་བཅད་པའི་དོན་བཞིན། ལྷོ་བྲག་ཏུ་ལོ་དགུ་སྤྱུགས་པས་རྒྱལ་བོ་གནང་མ་ཐུབ། ཁོ་བོ་ལོ་གཞོན་སྐབས་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་སྤྱུགས་པའི་གནས་དེར་མཇལ་བར་བསྐྱོད་པ། ལྷོ་བྲག་མཁར་ཆུ་ན། རུ་ཀླུང་ཐམས་ཅད་ནགས་ཚལ་སྟུག་པོས་ཁྱབ་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་གཟར་ཞིང་དོག་པའི་ཅ་ཕྲེང་བརྒྱུད་བྲག་རི་མཐོན་པོ་གཡང་ས་ཅན་ཞིག་གི་ལྡེབས་སུ་ཕུག་རིང་ཞེས་པའི་བྲག་གི་ཕུག་པ་ཆེ་ཆུང་གསུམ་མཇལ། དེའི་གནས་འཛིན་པས་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་མོ་དང་སེམས་སྐྱོ་བོ་མང་བོ་ཞིག་བརྗོད་བྱུང་། ཞེས་གསུངས་འདུག་པ་ལྟར་ཏོ།།

     རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་པ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནི་ཡབ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་དང་ཡུམ་ལྷ་རྩེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་མེ་ཁྱི806ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ཞིང་། མེ་བྱ817ལོར་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་པ་དང་དེའི་དུས་སུ་ནང་བ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཧ་ཅང་དར་ཤིང་རྒྱས་པར་མཛད་པ་དང་། ལྕགས་བྱ841ལོར་སྐུ་བཀྲོངས་ཟེར། གང་ལྟར་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམ་པས་ཅུང་ཙམ་གཅིག་མཐུན་གྱི་གསུང་རྒྱུན་ལས། རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་པའམ་བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་དགུ་པར་གྲགས་པའི་རྒྱལཔོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནི། ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང༌། ཡུམ་མཆིམས་བཟའ་ལྷ་མོ་བཙན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ776པའི་མེ་འབྲུག་ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མདོར་ན་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་དང་མུ་རུ་བཙན་པོ་སོགས་ཀྱང་ཟེར་བར་གྲགས་པས། རྗེ་གཅིག་ལ་མཚན་དུ་མ་མཆིས་པར་སེམས། དགུང་ལོ་ལྔ་པར་གཅེན་མུ་ནེ་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་འཁོད། ཉེར་གཉིས་པ་ལ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་རྒྱལ་སར་བཞུགས། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་804ལོར་གཅེན་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྗེ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་མུ་རུ་བཙན་པོ་འདི་ཉིད་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལེགས་དང༌། མཆིམས་རྒྱལ་བཟའ་ལེགས་མོ་བཙན། ཅོག་རོ་བཟའ་བརྩན་རྒྱལ་རྣམས་ཁབ་ཏུ་བཞེས། བཙུན་མོ་ཆེ་བ་ལ་སྲས་ཆེ་བ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་དང༌། འབྲིང་བ་གཙང་མ། ཆུང་བ་གླང་དར་མ་འུ་དམ་བཙན་གསུམ་འཁྲུངས་པ་དང༌། བཙུན་མོ་ཆུང་བ་ལ་སྲས་ཆེ་བ་ལྷ་རྗེ་དང༌། ཆུང་བ་ལྷུན་གྲུབ་གཉིས་བཅས་རྒྱལ་སྲས་ལྔ་འཁྲུངས་པ་ཡིན། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་པ་སྤྱི་ལོ་815པའི་ཤིང་ལུག་ལོར་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བང་སོ་འཕྲུལ་རྒྱལ་གྱི་མདུན་དུ་བརྩིགས་པ་དང༌། བང་སོའི་མིང་ལ་རྒྱལ་ཆེན་འཕྲུལ་གྱི་རི་བོ་ཞེས་ཟེར་ཏོ།། 

    རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་པ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་ནི། ཡབ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་དང༌ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལེགས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་806པའི་མེ་ཁྱི་ལོར་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་། དགུང་ལོ་བཅུ་པའི་ཤིང་ལུག་སྤྱི་ལོ་815ལོར་རྒྱལ་སར་འཁོད། ཅོག་རོ་བཟའ་དཔལ་གྱི་ངང་ཚུལ་དང་། མཆིམས་བཟའ་ཁྱུང་དཀར་མ། སྣ་ནམ་བཟའ་ཨ་རྗེ་ཕོ་ལེགས། ཚེ་སྤོང་བཟའ་ལྷུན་གྱི་བུ་མོ། ལྷ་ལུང་མེ་ཏོག་མ་བཅས་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཀྱང་སྲས་མ་བྱུང་ཟེར། དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་གླང་སྤྱི་ལོ་821ལོར་ཐང་དང་འདུམ་བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་རྡོ་རིང་བཙུགས་ཤིང་། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པའི་ཆུ་སྟག་སྤྱི་ལོ་822ལོར་བོད་དུ་རྡོ་རིང་བཙུགས། དེའི་ཕྱི་ལོར་རྡོ་རིང་ལ་ཡི་གེ་བྲིས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།  དེ་ཡང་དེབ་ཐེར་ཆེན་པོ་༼མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་༽དུ་རྒྱའི་གོང་གུ་རྨེ་རུ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་བྱས་ཏེ། དེར་བོད་བཙན་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་རྒྱ་རྗེའི་གཙུག་ལག་ཁང་བརྩིགས་པར་བཤད་ཀྱང་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོར་ངོས་འཛིན་ཞེས་པ་ལྟར་ན། འདི་རུ་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ནི་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་རྡོ་རིང་བཞེངས་ས་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་མངའ་ཁུངས་སུ་བོད་སྐད་དུ་ཐེན་ཞི་འམ་རྒྱ་སྐད་དུ་ཐེན་ཧྲོས་ཟེར་བའི་ཤར་ལྷོར་ཡོད་པའི་མེས་ཅིས་རི་བོ་ཞེས་པར་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད་རུང་གདར་ཤ་གསལ་བོ་ཆོད་ཀིན་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་པར་སེམས། ཁྱད་པར་དུས་རབས་དེར་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་ཞེས་པ་དེར་ཞིབ་ཏུ་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་ང་རང་ལ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། གང་ལྟར་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་ཁོང་ནི་བོད་རྒྱལ་གདུང་རབས་ལས་བཤད་པ་ལྟར་ན། བོད་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་ལས་གསུམ་པ་ཡིན་ཞིང་གསང་བདག་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་སྤྲུལ་བ་ཡིན། དུས་མཚུངས་སུ་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་ཞེས་མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་ཁྲི་ཀའི་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་འམ་མི་ཉག་མཆོད་མཆོད་རྟེན་ཞེས་པ་དེ་བཞེངས་ཤིང་། དེ་ནི་ད་ལྟའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཁྲི་ཀ་རྫོང་གི་ཧོ་ཡུན་གྲོང་རྡལ་དང་རྨ་ཀླུང་ཕྱུག་མོ་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་བར་ན་བཞུགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་བྱང་ངོས་སུ་དམག་ལ་བྱོན་སྐབས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་ཁོང་ཉིད་དངོས་སུ་ཕེབས་ནས། ཁོང་གི་དབུ་སྐྲ་ནང་རྟེན་དུ་གནངས་ནས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཟེར། བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1244ལོར་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ཧོར་གོ་དན་རྒྱལ་པོའི་གདན་ཞུས་ལྟར་ས་སྐྱ་ནས་མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་དུས་ཁྲི་ཀའི་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་ལ་ཞལ་མཇལ་ཞིང་རབ་གནས་ལེགས་པར་མཛད་པས། མཆོད་རྟེན་འདི་ནི་མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་གྲགས་ཆེ་ཞིང་ཐུགས་རྟེན་བྱིན་ཅན་དུ་བརྩི་བའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཁྱི་སྤྱི་ལོ1958ལོའི་བར་ལ་མཆོད་རྟེན་གྱི་སྲིབ་ཁ་དག་ནས་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་དབུ་སྐྲ་རང་བྱུང་དུ་ཕྱི་རུ་མངོན་པར་གྲགས། ད་ལྟའི་བར་དུ་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་ལ་ཉེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། བོད་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རབས་བཅུ་བར་གྲགས་པའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའང་ཤིན་ཏུ་དར་བ་དང་། དབུས་ཕྱོགས་སུ་གྲྭ་བཙུན་སུམ་སྟོང་བྱུང་བར་གྲགས་ཤིང་། གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་འཚོ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་སྲི་ཞུ་གང་ལེགས་བསྩལ་ནས། གྲྭ་བཙུན་རེ་རེར་ཡོན་བདག་མི་ཚང་བདུན་རེ་གནང་ནས་བཀུར་བསྟི་ཞུ་སྲོལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཡག་པོ་གཏན་ལ་ཕབ། དགུང་གྲངས་སོ་གཅིག་པའི་མེ་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་836ལོར་མལ་གྲོ་ཞམ་པའི་ཕོ་བྲང་ནས་རྒུན་ཆང་མྱོས་པར་བཞེས་ཏེ། གསེར་ཁྲིར་གཟིམས་པའི་ཚེ། དབས་སྟག་རྣ་ཅན་དང༌། ཅོག་རོ་ལྷ་ལོད། ལེགས་སྡུག་བཙན་གསུམ་གྱིས་ལྐོག་གཡོ་ངན་པ་བཏོན་ནས་དབུ་ལྟག་ཏུ་བསྐོར་ནས་བཀྲོངས། བང་སོ་ནི་དོན་མཁར་མདའི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་བརྩིགས་ནས་བཞུགས་སོ།། 

     རྗེ་ཚན་བརྒྱད་པ་དམ་པའི་ཆོས་བསྣུབས་པའི་རྒྱལ་རབས་གཅིག་བྱོན་པའི་སྐོར། 

     རྒྱལ་རབས་ཐ་མའམ་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ་གྲགས་པའི་རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་པ་གླང་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་པོ་ནི་ཡབ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་དང༌ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལེགས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་815པའི་ཤིང་ལུག་ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། སྤྱི་ལོ་836པའི་མེ་འབྲུག་ལོར་གཅེན་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་ཅན་གཞན་གྱིས་ལྐོག་གཡོ་ངན་པ་བཏོན་ནས་བཀྲོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བསྐོས། བཙུན་མོ་ཆེ་བ་སྣ་ནམ་བཟའ་དང༌། བཙུན་མོ་ཆུང་བ་ཚེ་སྤོང་བཟའ་བཙུན་མོ་འཕན་གཉིས་ཁབ་ཏུ་བཞེས། དེ་ནས་ལོ་ངོ་ལྔའི་རིང་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་ལེགས་པར་བསྐྱངས། ལོ་ངོ་དྲུག་པ་ནས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་སོགས་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་འཚོ་བ་བླ་ནས་སྦྱོར་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་ནས་མེད་པར་བཟོས་ཤིང་། དབུས་ཕྱོགས་སུ་གྲྭ་བཙུན་སུམ་སྟོང་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོང་ལས་དང་། སོ་ནམ། རི་དྭགས་རྔོན་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་ལ་མ་ཞུགས་ཐབས་མེད་ཆགས་པ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་བསྣུབས་པའི་གཏེ་བོ་ངན་པ་དང་སྡིག་ཅན་རྒྱལ་པོ་ཐ་ཤལ་བར་གྲགས། གླང་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་པོ་ནི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ལབ་པའི་གླང་རྒན་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དང་། མགོ་ན་རྭ་སྐྱེས་ཤིང་། ཞལ་ལྕེ་ནག་པོ་ཡིན་པ། ཁ་སྣ་ནས་མེ་ཞགས་འཁྱུགས་པ། སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་དགྲ་རུ་ལངས་པ་སོགས་ནག་པོ་བདུད་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ག་ལ་ཡིན་མོད། ཁོང་ཡང་བོད་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་དང་། རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་པ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་སྲས། ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐུ་གཅུང་སོགས་ཡིན། འོན་ཀྱང་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་ཐད་ཤུགས་སྣོན་བྱ་ཆེད་སྐབས་བསྟུན་སྲིད་ཇུས་དང་ཐབས་ཇུས་སོགས་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ཁྲོད་དུ་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་འཚོ་བ་བླ་ནས་སྦྱོར་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ་མེད་པར་དུ་བཏང་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་དར་བ་དང་། དབུས་ཕྱོགས་སུ་གྲྭ་བཙུན་སུམ་སྟོང་བྱུང་བར་གྲགས་ཤིང་། གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ལ་འཚོ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་སྲི་ཞུ་གང་ལེགས་བསྩལ་ཏེ། གྲྭ་བཙུན་རེ་རེར་ཡོན་བདག་མི་ཚང་བདུན་རེ་གནང་ནས་བཀུར་བསྟི་ཞུ་སྲོལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཡག་པོ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། གྲྭ་བཙུན་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟས་རང་གྲུབ་དང་གོས་རང་གྲུབ་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་པོ་ལས་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་གློ་བུར་དུ་རང་ཁ་རང་གསོ་བྱ་དགོས་པར་བྱུང་ཞིང་། སྐབས་དེའི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ཀྱང་ཅུང་ཙམ་ཞན་པའི་གནས་བབས་འོག་ཏུ་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོན་བདག་དེ་དག་ཧ་ལམ་དུད་ཁྱིམ་ཉིས་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གིས་ཀྱང་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་བཅས་ལ་ཞབས་ཞུ་དགོས་པའི་ཆེད་དུ་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་རྒྱུའི་སྲིད་ཇུས་དང་ཐབས་ཇུས་གཏན་འབེབས་གནང་པ་དེ་ཚད་ལས་བརྒལ་ཞིང་ནོར་འཆུགས་ཆེན་པོ་བཟོས་པའི་དབང་གིས་ནང་བ་སངས་རགྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་མཁན་རྣམས་མ་དགའ་བར་ངོ་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཞིང་། གང་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ལྡན་པ་དང་འབངས་མི་སེར་རྣམས་ཀྱི་ཁུར་བོ་ཇེ་ཡང་དུ་གཏོང་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ་སྤེལ་ནས་ཟླ་བ་དྲུག་ཙམ་ལས་མ་ཕྱིན་པའི་ལྕགས་བྱ་སྤྱི་ལོ་841ལོར་རྒྱལ་པོ་ཕོ་བྲང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྐྱོ་སངས་ལ་ཕེབས་སྐབས། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ཞེས་པའི་གྲྭ་བཙུན་ཞིག་གིས་ལྐོག་མདའ་བརྒྱབས་ཏེ་ལྷ་ས་རུ་བཀྲོངས། དེ་ནས་བཟུང་བོད་སྤྱི་ལ་དབང་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་བྱུང་མ་བྱུང་པ་དང་། སྤྱིར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་མིག་ལྟ་དགོས་ན་དེ་འདྲའི་གཅིག་ཆོད་ཀྱིས་གདར་ཤ་གསལ་བོ་ཆོད་པ་ནི་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཀྱང་སླ་མོ་ཞིག་མ་ཡིན་མོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དར་ཆེ་བ་ལས་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མ་འུ་དམ་བཙན་པོའི་བར་ལ་དངོས་གནས་རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་འདས་པ་དང་། བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་ལོ900ལྷག་ཙམ་ལ་བསྐྱངས་ཏེ། དུས་རབས་དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཁམས་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་མགོ་ཚུགས་ནས་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་སྲིད་འཛིན་བར་ལ་ལོ་ངོ་400ལྷག་འདས་པར་གྲགས་སོ།།   

    རྗེ་ཚན་དགུ་བ་ས་སྐྱ་སྲིད་འཛིན་རིམ་པ་བདུན་བྱོན་པའི་སྐོར།

    རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གསུམ་པ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ནི་བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་ལུག་སྤྱི་ལོ1235ལོར་ཡབ་ཟངས་ཚ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་དང་ཡུམ་མ་ཅིག་ཀུན་དགའ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་གཙང་ས་སྐྱར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ཆུང་དུས་ནས་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་སོགས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་མ་དགོས་པར་མཁྱེན་ཞིང་། དགུང་ལོ་བཅུ་བ་བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1244ལོར་ཁུ་བོ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཧོར་རྒྱལ་པོ་གོ་དན་གྱིས་གདན་དྲངས་པ་ལྟར་ལྱང་ཅུ་སྡེ་བཞིར་ཕེབས་སྐབས་ཞབས་ཕྱིར་བྱོན་པ་དང་། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་པ་བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་ཕག་སྤྱི་ལོ1251ལོར་ས་པཎ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བྱོན་ཁར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་པའི་བདག་པོར་བསྐོས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ་བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཆུ་གླང་སྤྱི་ལོ1253ལོར་ཧུ་པེ་ལ་འམ་ཧོར་གོང་མ་སེ་ཆེན་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཆོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཆགས། ཡན་ལག་ལྔ་མཚོན་རྣོན་པོས་སོ་སོར་ཕྲལ་ཏེ་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔའི་བཀོད་པ་བསྟན་པ་སོགས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་སེ་ཆེན་འཁོར་བཅས་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་ལ་བཀོད། དེ་ནས་བོད་རབ་བྱུང་བཞི་བའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ཏེ་སྤྱི་ལོ1260ལོར་སེ་ཆེན་རྒྱལ་བོ་རང་ལོ་ཞེ་དྲུག་སྟེང་སྲིད་ཁྲིར་བཀོད། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་དགུང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པར་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་གུ་ཤྲཱི་དང་ཏི་ཤྲཱི་ཞེས་གོང་མའི་དབུ་བླའི་འཇའ་ས་གནང་། རྒྱལ་བོ་དང་བཙུན་མོ་གཙོས་སྐལ་ལྡན་ཉེར་ལྔ་ལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་དབང་གནང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དབང་ཐེངས་གཉིས་དང་གསུམ་པའང་བསྐུར་བས། དབང་དང་བོའི་ཡོན་དུ་གཡང་ཊིའི་ཐམ་ག་དང་། མུ་ཏིག་གིས་བརྒྱན་པའི་སྣམ་སྦྱར། སྐུ་ཆོས་སོགས་དངོས་འབུལ་གྱ་ནོམ་པ་དང་བཅས་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ཕུལ་བ་དང་། དབང་གཉིས་པའི་ཡོན་དུ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཕུལ་ཏེ་སྲིད་ཀྱི་བདག་པོར་བསྐོས། དབང་གསུམ་པའི་ཡོན་དུ་ཆོས་དུང་དཀར་བོ་རྒྱང་གྲགས་དང་། རྒྱལ་བོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གདུང་སྐལ་འཕེན་གདུང་དང་། རྒྱའི་མི་ཡུར་ཆེན་པོ་དང་བཅས་གསེར་དང་དངུལ་དར་གོས་སོགས་གྱ་ནོམ་ཞིག་ཕུལ། ལོ་དེར་ས་པཎ་གྱི་སྐུ་གདུང་ངོ་མཚར་ཅན་བྱོན་པས་རྒྱལ་པོ་ཧུ་པི་ལི་སོགས་དད་ནས་འཕགས་པ་ལ་དབང་ཞུས་པས། ཐོག་མར་རྒྱལ་པོ་གཙོས་མི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་གནང་། དབང་ཡོན་དུ་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ཕུལ་བ་དང་ཧོར་གོང་མ་རྒྱལ་པོའི་ཏི་ཤྲཱིའམ་དབུ་བླའི་གོ་གནས་སོགས་ཕུལ་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབང་གི་བདག་པོར་བསྐོས་པས། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལ་མངའ་དབང་མཛད་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོའ་བསྐྱངས་པ་དང་། བོད་རབ་བྱུང་བཞི་བའི་ཆུ་བྱི་སྤྱི་ལོ1252ལོར་བོད་དུ་ཕེབས། གོང་མས་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་ལ་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་བདག་པོར་བསྐོས་པའི་འཇའ་ས་མུ་ཏིག་མ་ཕུལ་བ་དང་། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པ་བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་ཡོས་སྤྱི་ལོ1255ལོར་སྙེ་ཐང་མཁན་ཆེན་གྲགས་པ་སེང་གེའི་དྲུང་དུ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས། རབ་བྱུང་ལྔ་བའི་ས་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ1269ལོར་ཧོར་ཡིག་གསར་པ་གཏན་ཕབ་ཀྱིས་ཕུལ་ཏེ་རྗེས་སུ་ཐང་གའི་ཐོག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་ལྔ་བའི་ལྕགས་རྟ་སྤྱི་ལོ1270ལོར་སླར་ཡང་ཧོར་གོང་མ་རྒྱལ་པོ་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་གནང་བའི་ཡོན་དུ་ཤེལ་དམ་གླིང་དྲུག་མ་དང་། གནམ་གྱི་འོག ས་ཡི་སྟེང་ན་རྒྱ་གར་ལྷའི་སྲས་པོ། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས། ཡི་གེ་རྩོམ་མི། རྒྱལ་ཁམས་འཇགས་སུ་འཇུག་པ་པོ། གནས་ལྔ་རིག་པའི་པཎྜི་ཏ་འཕགས་པ་ཏི་ཤྲཱི་ཞེས་པའི་འཇའ་ས་དང་གོ་གནས་ཕུལ། རབ་བྱུང་ལྔ་བའི་མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ1276ལོར་སླར་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་ས་སྐྱའི་ཆོས་རྒྱལ་མཛད་ཅིང་། གཙང་ཆུ་མིག་རིང་མོར་དགེ་འདུན་ཁྲི་ཕྲག་བདུན་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཏེ་ཆུ་མིག་ཆོས་འཁོར་མཛད། དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1280ལོར་ལྷ་ཁང་བླ་བྲང་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བྱོན་པ་སོགས་རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞི་བ་ངྷརྨ་པཱ་ལ་ཀྵི་ཏ། བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་བ་ཤར་བ་འཇམ་དབྱངས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན། བཞི་བཅུ་ཞེ་དྲུག་པ་བདག་ཆེན་བཟང་བོ་དཔལ། བཞི་བཅུ་ཞེ་བདུན་པ་བདག་ཆེན་ནམ་མཁའ་ལེགས་པ། བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད་པ་འཇམ་དབྱངས་དོན་ཡོད་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཡིན།།

    འདིར་ཡང་ང་རང་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་འཕེལ་རིམ་ལ་ཕྱིར་མིག་བལྟས་ནས། དོན་དངོས་དུ་མ་ངེས་པར་དུ་གསལ་བོ་རྟོགས་ཐུབ་དགོས་པ་སྟེ། བོད་རབ་བྱུང་ལྔ་བའི་ལྕགས་མོ་ལུག་སྤྱི་ལོ1271ལོར་སོག་པོ་རྒྱལ་པོ་འམ་ཧོར་གོང་མ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོས་ཡོན་རྒྱལ་རབས་བཙུགས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གསར་བ་དབུ་བརྙེས་ཤིང་། རྒྱལ་རབས་དེ་ནས་བཟུང་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བོད་ཆེན་པོ་འདི་ཡང་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་དངོས་སུ་བཅུག་པ་དང་། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ལོ་ངོ98རིང་ལ་ཀྲུང་གོར་མངའ་དབང་མཛད་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་གསར་བ་ཞིག་ལ་སླེབས། དུས་རབས་དེ་ནས་བཟུང་ད་ལྟ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ལྕགས་ཕོ་བྱི་བ་ལོའི་བར་དུ་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་བྱས་ནས་ལོ་འཁོར་750ཙམ་འདས་ཟིན་པ་དང་ཧ་ལམ་མི་ལོ800བསྙེགས་བཞིན་པ་ལས། བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་བའི་ས་ཕོ་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ1368ལོར་མེན་རྒྱལ་རབས་དབུ་བརྙེས་ནས་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཚབ་བྱས་ཏེ། བསྟུད་མར་ལོ་འཁོར98རིང་ལ་ཡང་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་ལ་རིམ་བཞིན་དཔོན་རིགས་བསྐོ་བཞག་དང་བླ་དཔོན་ཆེ་གྲས་ཁག་ལ་ཆོ་ལོ་གསར་བ་བསྩལ་བ་སོགས་དངོས་སུ་བདག་དབང་མཛདཔ་དང་། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཤིང་ཕོ་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ1644ལོར་ཆིན་རྒྱལ་རབས་དབུ་བརྙེས་ཏེ་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིན་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཆུ་ཕོ་བྱི་བ་སྤྱི་ལོ1912ལོར་ཀྲུང་ཧྭ་མེན་གོ་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་སུ་བཙུགས་པའི་བར་ལ་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཁྲི་རབས་བཅུ་ཐམ་པ་ཙམ་རིམ་བཞིན་བྱོན་ནས་སྲིད་ལོ268རིང་ལ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཁྱད་པར་དུ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1652ལོར་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཐབས་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལོ་དགུ་བར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ༧ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་པེ་ཅིན་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཆོ་ལོ་གནང་བ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཀུན་གཟིགས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས༧པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནིས་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ལ་ཆོ་ལོ་གནང་བ་མ་ཟད། དུས་དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཀུན་གཟིགས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནིས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཆིན་རྒྱལ་རྒྱལ་རབས་གོང་མས་བླ་ཐོབ་དང་ཆོ་ལོ་དངོས་སུ་གནང་བ་ལས་བོད་ལྗོངས་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གསལ་བོ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མཚོན་ཞིང་། རྒྱལ་རབས་དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་བ་པཎ་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ལ་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་དངོས་སུ་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་དང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་གི་ཆོ་ལོ་གནང་དགོས་པའི་སྲོལ་བཙུགས་ཤིང་། བོད་ལྗོངས་དང་། མཚོ་སྔོན། ཀན་སུའུ། ནང་སོག་བཅས་སུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་གོང་གྲོས་བླ་སྤྲུལ་ཆེན་པོ་ཁག་ཅིག་གིས་ཀྱང་གོང་མའི་དབུ་བླ་མཛད་པ་སོགས་ཧ་ལམ་བླ་ཆེན་ཉིས་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཞེ་གསུམ་བྱོན་པར་གྲགས། དུས་མཚུངས་སུ་མཚོ་སྔོན་ནས་ཀྱང་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་པེ་ཅིན་དུ་རྒྱུན་བཞུགས་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གོང་མའི་དབུ་བླ་ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་། ཐུའུ་བཀན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། སྟོང་སྐོར་མདོ་སྡེ་རྒྱ་མཚོ། སྐུ་ཕྱོགས་ཨ་ཀྱཱ་རིན་པོ་ཆེ། ལ་མོ་གསེར་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། ཨ་ལགས་བླ་ཁོ་རིན་པོ་ཆེ། སྐུ་ཕྱོགས་བཙན་པོ་མ། སྐུ་ཕྱོགས་ཆུ་བཟང་ཚང་སོགས་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སུ་ཀྲུང་ཧྭ་མེན་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དུས་སུ་ཀྱང་བོད་སོག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་ལྷ་ས་རུ་བོད་སྡོད་གཞུང་དོན་ཁང་བཙུགས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་བོད་ལྗོངས་མངགས་གཏོང་ལས་ཁུངས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་མོ་གླང་སྤྱི་ལོ1949ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་བཅིངས་བཀྲོལ་བྱས་ཏེ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་བར་ལ་སྲིད་ལོ38ཙམ་བསྐྱངས་ཤིང་། དུས་སྐབས་དེར་མཚོན་ནའང་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་ཕོ་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1640ལོར་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བའི་ཆོ་ག་སོགས་ཀྱང་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་དངོས་སུ་ཆོག་མཆན་བཀོད་ཅིང་རྟེན་འབྲེལ་བླ་ན་མེད་པ་ཞུས་པ་ལས་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ངོ་མ་གསལ་བོར་མཚོན་ཞིང་དོན་དངོས་ལས་ར་སྤྲོད་གང་ལེགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་བཅས་སོ།།

    ཁྱད་པར་དུ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་གོང་མ་རྣམ་ལྔ་ལས་ཆོས་རྗེ་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཆུ་སྟག་སྤྱི་ལོ1182ལོར་ཡབ་འཁོན་དཔལ་ཆེན་འོད་པོ་ཆེ་དང་། ཡུམ་མ་ཅིག་གར་ཕུ་མ་ཉི་ཁྲི་ལྕམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དགུང་ལོ་ཆུང་དུས་སུ་མཚན་ལ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་ཅེས་ཞུ་ཞིང་། རྗེས་སུ་ཁུ་བོ་རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དྲུང་དུ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་མཚན་ལ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་དུ་གསོལ། དེ་ནས་ཁུ་བོའི་དྲུང་དུ་ས་སྐྱ་གོང་མའི་གསུང་བཅུད་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཟབ་གནད་མ་ལུས་གསན་ཞིང་། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ག་བུར་གསར་བའི་ཐིགས་པ་སྙིང་ལ་སིམ་པས་མི་ཤེས་པའི་ཚ་གདུང་རྒྱང་རིང་པོར་བསྲིངས་ཏེ། སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དུས་ནས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་སྨྲ་བ། ལཉྫ་དང་ཝརྟུའི་ཡི་གེ་འབྲི་བ་སོགས་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་སད་པའི་རྣམ་འགྱུར་དུ་མ་མཛད་ཅིང་། དགུང་ལོ་ཉེར་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཤིང་བྱི་སྤྱི་ལོ1204ལོར་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི་དང་མཇལ། པཎ་ཆེན་དང་དེའི་སློབ་མ་ས་གྷ་ཤི། སུ་གྷ་ཏ་ཤྲཱི་ལ་སོགས་ལས་སྒྲ་ཚད་སོགས་རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་དང་། སྙན་ངག་མངོན་བརྗོད་སོགས་རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔ་སྟེ་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་མཛད་པ་ལས། བཟོ་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ། སྒྲ་རིག་པ། གཏན་ཚིགས་རིག་པ། ནང་རིག་པ་སྟེ་རིག་པའི་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་དང་། སྙན་ངག མངོན་བརྗོད། སྡེབ་སྦྱོར། ཟློས་གར། སྐར་རྩིས་སོགས་རིག་པའི་གནས་ཀུན་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས་པས། ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་གངས་ལྗོངས་ཡུལ་དུ་བྱོན་པའི་པཎྜི་ཏ་ཐོག་མར་གྱུར་ཏེ། འཛམ་གླིང་ས་འཛིན་བུ་མོའི་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་གངས་ལྗོངས་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་པཎྜི་ཏའི་ཆོ་ལོ་ཐོབ་མཁན་ཀྱང་ཐོག་མ་ཡིན། གཞན་ཡང་ཞུ་དོན་རྡོ་རྗེ་སྐྱབས་ལས་བྱམས་ཆོས་སོགས་ལུང་གི་སྐོར། རྨ་བྱ་བྱང་བརྩོན་དང་ཚུར་སྟོན་གཞོན་སེང་ལས་ཚད་མ། སྤྱི་བོ་ལྷས་པ་བྱང་ཆུབ་འོད་ལས་གདམས་པ་སྣ་ཚོགས་གསན་ཏེ། སྡེ་སྣོད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་བརྙེས་ཤིང་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་སྟེང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མུ་སྟེགས་འཕྲོག་བྱེད་སོགས་བོད་དུ་ཡོང་ནས་ནང་བསྟན་ལ་ཚུར་རྒོལ་བྱས་པ་ལས་རིགས་པས་ཚར་བཅད་དེ་བསྟན་པ་ལ་བཅུག་ཅེས་གྲགས། དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པ་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ས་འབྲུག་ལོར་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་དྲུང་དུ་བསྙེན་པར་རྫོགས། དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ1216ལོར་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གདན་ཁྲི་མཛད། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་བ་ལྕགས་ཕོ་བྱི་བ་སྤྱི་ལོ1240ལོར་ཧོར་གོ་དན་རྒྱལ་པོའི་དམག་དཔོན་དོར་རྟ་ནག་པོས་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་པའི་སོག་དམག་ཁྲི་འགའ་བོད་ཡུལ་དུ་མངགས། ཧོར་དམག་རྣམས་མདོ་སྨད་བརྒྱུད་ནས་བོད་དབུས་གཙང་གི་ཁུལ་དུ་འོངས་ཤིང་། རང་འགུལ་གྱིས་མགོ་བཏགས་སྣེ་ལེན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་གནོད་འཚེ་མ་བྱས་པར་ས་གནས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་རང་འཇགས་སུ་འཇོག་པ་དང་། འགོག་རྒོལ་བྱེད་མཁན་རིགས་ལ་དྲག་གནོན་བྱེད་པ་བཅས་ཞི་དྲག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བྱ་ཐབས་ལག་བསྟར་བྱས་པར་བརྟེན། ཕལ་ཆེ་བས་མགོ་བཏགས་ཤིང་སྣེ་ལེན་བྱས་སྟབས་བདེ་བླག་ངང་བོད་ཀྱི་དབུས་སུ་སླེབས། ཧོར་གོ་དན་གྱིས་དམག་དཔོན་དོར་རྟ་ནག་པོ་བོད་དུ་མངགས་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ནས་ཧོར་རྒྱལ་པོའི་དབང་འོག་ཏུ་མ་བསྡུས་པའི་བོད་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ལ་དབང་བསྒྱུར་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་གི་ནང་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་མཁྱེན་པ་ཡངས་པའི་འཐུས་ཚབ་མི་སྣ་ཞིག་བཙལ་འཚོལ་དུ་དམིགས་ཏེ། བོད་འདི་ཉིད་སོག་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་པར་བྱེད་རྒྱུའི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་སྐོར་གྲོས་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ཧོར་དམག་དཔོན་དོར་རྟ་ནག་པོས་བོད་མཐའ་ཁོབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ན་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ནི་བཀའ་གདམས་ཆེ། ངོ་བསྲུང་ནི་སྟག་ལུང་ཆོས་རྗེ་མཁས། གཟི་བརྗིད་ནི་འབྲི་གུང་སྤྱན་སྔ་ཆེ། ཆོས་ནི་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་མཁས་པར་འདུག་པས་གང་སྤྱན་འདྲེན་གྱི་ལུང་སྩོལ་ཅིག་ཅེས་ཧོར་གོ་དན་རྒྱལ་པོ་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བས། གོ་དན་གྱིས་བོད་སོག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་གཙོ་བྱས་པའི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་ནས་ཆོས་སྲིད་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་མཁྱེན་པ་ཡངས་པའི་ས་སྐྱ་པནྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གདན་འདྲེན་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་པ་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཆུ་ཡོས1243ལོར་ཧོར་རྒྱལ་གོ་དན་གྱིས་གདན་འདྲེན་གྱི་ཡི་གེ་དངོས་འབུལ་སྤོམ་ཆེན་དང་བཅས་པ་ཁྱེར་བའི་ཕོ་ཉ་མངགས་པ་དངོས་སུ་འབྱོར། གདན་འདྲེན་པའི་བཀའ་ཕབ་ནས་བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1244ལོར་ཕོ་ཉ་རྡོར་སྲི་མགོན་དང་། དཔོན་ཇོ་དར་མ་གཉིས་ལ་གདན་ཞུའི་བཀའ་ལུང་དང་གནང་སྦྱིན་འབོར་ཆེན་བསྐུར་ཏེ་གདན་འདྲེན་པར་མངགས་པ་ཡིན། ཧོར་གོ་དན་གྱིས་མངགས་པའི་ཕོ་ཉ་དང་གདན་ཞུའི་བཀའ་ལུང་ས་སྐྱར་འབྱོར་བའི་སྐབས་དེར་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་མཆོག་དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རེ་གསུམ་ལ་ཕེབས་ཟིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དུས་བདེ་ཞི་འཇགས་དང་བོད་མི་སྤྱིའི་སྐབས་དེའི་བསམ་འདུན་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཆེད། ཁོང་རང་ཉིད་སྐུ་ན་མཐོ་བ་དང་འགྲོ་བསྐྱོད་ཀྱི་ལམ་ཐག་ཧ་ཅང་རིང་ཞིང་ལམ་བར་དཀའ་སྡུག་ཇི་ཡོང་ཚོད་དཔག་དཀའ་བ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ལ་ཁྱད་བསད་གནང་ནས་ཧོར་ཡུལ་རྒྱལ་སར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་། གདན་ཞུའི་ཡི་གེ་དེར་འཇིགས་སློང་གི་ཚིག་འདི་ལྟར། ངས་མཐའ་ཡི་ཁྲིམས་ར་བླངས། དམག་དཔུང་ཆེན་པོས་བརྡ་དེད་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་མང་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་མི་སྐྲག་པ་ཨེ་ཡིན། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་སེམས་ཅན་མང་པོ་སོམས་ལ་ཁྱོད་མགྱོགས་པར་ཤོག་ཅེས་གསལ་བོ་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་འཇིགས་སྐུལ་དང་བྱ་དགའ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་ས་པཎ་ཁོང་ཧོར་ཡུལ་དུ་ཕེབས་དགོས་པའི་བཀའ་བཙན་པོ་གནང་པས། ཁོང་གི་ཐུགས་དགོངས་ལ་ཡང་རང་རེའི་བོད་འདི་སིལ་བུར་ཐོར་ནས་བཟུང་ནང་འཁྲུག་ཁོ་ནས་དུས་འདའ་ཞིང་། དེང་སང་ཡང་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་བླ་དཔོན་དང་ས་གནས་ཀྱི་མངའ་བདག་ཁག་གིས་རང་རང་གི་ཆོས་གཞིས་མངའ་འབངས་རྩོད་རེས་བྱེད་པ་དང་། རང་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་དང་མངའ་རིས་ལ་ཕན་པ་ཁོ་ན་དོན་དུ་གཉེར་ནས་བོད་གངས་ཅན་སྤྱི་པའི་བསམ་པ་མེད་པར་བརྟེན། བོད་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་དུ་ཧོར་དམག་འཛུལ་ནས་བསྲེགས་གསོད་ཕྲོགས་གསུམ་གྱི་ཁྲག་གི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་ལ་ཕར་རྒོལ་གྱི་ནུས་པ་མེད་པར་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་མགོ་བཏགས་ཞུས་པར་བལྟས་ན། དཔུང་པ་མཉམ་གཤིབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་བ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་མ་ནུས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཙམ་མ་ཡིན་པས། ཞི་བ་དང་འཇམ་པོའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཞགས་པ་བརྟན་པོ་དེས་ཧོར་གྱི་དམག་ངན་འབྲོང་རྒོད་དེའི་རྐང་ལག་བཅིངས་ཐུབ་ན་བོད་དང་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་ཕན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་ངེས་སོ་དགོངས་ནས། སྐུ་ན་ཤིན་ཏུ་སྨིན་ཡང་སྐུ་སྲོག་ལ་ཕོངས་པ་མེད་པར་ཧོར་ཡུལ་དུ་འབྱོན་རྒྱུར་ཐུགས་ཐག་བཅད། གང་ལྟར་སྐབས་དེར་མཚོན་ན་བོད་ཁམས་སིལ་བུར་གྱུར་པའི་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་རང་རང་གི་མངའ་བདག་ཅེས་པའི་ཡུལ་དཔོན་ཆུང་ངུ་ཙམ་རེ་ལས་མེད་ཅིང༌། རིམ་བཞིན་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་པ་དང༌། ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་ཆེན་པོར་བྱུང་བས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཁོས་ཀ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་བུ་རྒྱུད་ལ་རིག་གནས་སློབ་པ་དང༌། ཆོས་སྒོར་འཇུག་པ། རབ་ཡིན་ན་རྒྱ་གར་དུ་མངགས་ནས་ཆོས་དང་ལོ་ཙཱ་སློབ་ཏུ་འཇུག་བཞིན་ཡོད། དེ་དག་བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་སླར་བོད་ཡུལ་དུ་ལོག་སྟེ་དགོན་གནས་གསར་འདེབས་དང༌། ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་སློབ་མ་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་གནང་གི་ཡོད་ནའང་དེ་དག་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་རྗེ་འབངས་ཚང་མས་བླ་མ་དང༌དགོན་བདག་ལ་དད་ཞེན་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བར་མ་ཟད། ཡོན་འབུལ་དང་ཞལ་འདེབས་གང་ནུས་སྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད་པས་རིམ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དང༌། ཡུལ་གྱི་དཔོན་ཆེན་སྦྲག་མར་གྱུར་པ་ན་དེ་དག་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་བླ་མ་རྣམས་མ་བསྐོས་རང་བྱུང་དུ་གྲུབ། དུས་དེར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་དགོངས་བཞེད་ཇི་བཞིན་བློ་ཕུགས་ཆོས་ལ་གཏད། ཆོས་ཕུགས་སྤྲང་ལ་གཏད། སྤྲང་ཕུགས་ཤི་ལ་གཏད། ཤི་བ་གྲོགས་སྟོང་དུ་འགྲོ་བའི་དབེན་ས་རི་ཁྲོད་ཁོ་ན་ལ་འགྲིམས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་ལྟ་བུའི་བྱ་བྲལ་ཁག་ཅིག་བྱུང་བ་དང༌། རྗེ་དམངས་སྤྱི་ཡིས་གུས་བཀུར་དང་དད་པ་ཐོབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་རླུང་གིས་ཡང་ཡང་བསྐྱོད་དེ་དཔལ་འབྱོར་ལོངས་སྤྱོད་དང་དཔུང་རོགས་རྒྱབ་རྟེན་གང་ཐོབ་བྱེད་པ་དང༌། དགྲ་འདུལ་གཉེན་སྐྱོང་གི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པའི་ཡུལ་གྱི་དཔོན་པོའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་དུས་མཚམས་དེར་སླེབས་པ་དང་། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་རྨང་གཞི་གང་ལེགས་ཆགས་ཤིང་། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དར་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་རང་རེ་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་རྣམས་དཔོན་ཆེན་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུས་མཛད་འཕྲིན་སྐྱོང་ཚུལ་འདི་ནི་ཧོར་དང༌། ཏཱ་མིང༌། མན་ཇུ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེ་བསྟོད་དང་མངའ་གསོལ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་བོད་སིལ་བུའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོ། འབྲོག་མི་ལོ་ཙཱ་བ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས། མངའ་བདག་མར་པ་ལོ་ཙཱ་བ། མཁས་གྲུབ་ཁྱུང་པོ་རྣམ་འབྱོར། མི་ལ་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེ། དྭགས་པོ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུ། འཁོན་སྟོན་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་པོ། ཕག་མོ་གྲུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེ འབྲོམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ལ་སོགས་པ་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པ། ཆོས་དང་རིག་གནས་གང་དུ་དར་བའི་ཡུལ་དེར་ཕེབས་ནས་ཐོས་བསམ་གནང་བ་དང༌། གདུལ་བྱ་སྐྱོང་བ། བྱོན་པའི་ཚེ་ནའང་སྐུ་ཆས་ཡོ་བྱད་འགེལ་བའི་རྟ་དྲེལ་རེ་གཉིས་དང༌། འཁོར་དུ་སློབ་བུ་རེ་གཉིས་དང་འགྲོགས་ནས་འབྱོན་གྱིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྐབས་འགར་རང་ཉིད་གཅིག་པུར་ཞབས་ཐང་དུ་ཁུར་པོ་བསྣམས་ནས་འབྱོན་གྱིན་ཡོད་པའང་མར་པ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཚུལ་ཁོ་ན་ཙམ་ལ་བལྟས་ན་ཤེས། དེ་བས་ཀྱང་ཡོན་གོང་མ་སེ་ཆེན་ཧན་གྱིས་ས་པཎ་ཁུ་དབོན་ཧོར་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང་དབུ་བླར་བཀུར། འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་མངའ་བདག་ཏུ་བསྐོས་པ་ནས་བཟུང༌། དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་རྣམས་ལ་ཧོར་གོང་མའམ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་དང༌། ཏཱ་མིང་གོང་མའམ་མིང་རྒྱལ་རབས། མན་ཇུ་གོང་མའམ་ཆིན་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་ཕྱིར་རིམ་བཞིན་བདག་རྐྱེན་དང་ཆོ་ལོ་གནང་བའི་དབང་གིས་བླ་མའི་བཞུགས་གནས་ལ་ཕོ་བྲང་དང༌། གསེར་ཁྲི། འབྱོན་ལམ་དུ་གདུགས་དང་ཕེབས་བྱམས་སོགས་རྟ་པ་བརྒྱ་ཚོ་མང་པོས་བསྐོར་ནས་ལྷ་ཆེན་གཡུལ་ལ་ཆས་པ་ལྟར་ཕེབས་བསུ་བྱེད་སྲོལ་བྱུང༌བ་ཡིན། དེ་ནི་ཡར་སྔོན་བོད་ཀྱི་བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་གཏོང་ཕྱོགས་མེད་དུ་འགྲིམས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་པའི་འཚོ་བའི་སྤྱོད་ལམ་དེ་ཐོབ་དང་སྙན་གྲགས་ལྡན་པའི་ཁྲི་གདུགས་བར་གྱི་མི་ཆེན་གྱི་འཚོ་བའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པའི་དུས་མཚམས་ཤིག་ཏུ་སླེབས། དེ་འདྲ་ཡིན་ཕྱིར་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཕལ་ཆེ་བའི་སྙན་གྲགས་དང་མཛད་འཕྲིན་དེ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་ལྷན་དུ་དར་རྒྱས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་པས། བོད་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ས་བྱ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1189ལོར་མོང་གོལ་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཇིང་གེར་ཧན་གྱིས་མོང་གོལ་ཚོ་པ་ཁག་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ་ནས། རིམ་བཞིན་ཡ་གླིང་དཀྱིལ་མ་དང་ནུབ་མ། ཨོ་གླིང་ཤར་བརྒྱུད་བཅས་ལ་རྒྱང་བསྐྱོད་དམག་འཁྲུག་བྱས་ཏེ། ཐོག་མར་ཕྱི་ནས་ཡོང་བའི་བཙན་འཛུལ་སྟོབས་ཤུགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་མཐར། གཞི་ནས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ནང་དུ་གཅིག་འགྱུར་བྱེད་པའི་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ་པ་བརྒྱུད་ནས་ཤིས་ཞ་དང༌། སུང་ལྷོ་མ། ཅིན་རྒྱལ་རབས་གསུམ་ཕུད་པའི་རྒྱལ་ནང་གི་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་བ་ལའང་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་ནང་ཁུལ་དུ་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་ཁག་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཕྱོགས་ཁག་རྣམས་གཅིག་གྱུར་མེད་པའི་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ནས། བོད་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1206ལོར་ཧོར་གོ་དན་རྒྱལ་པོས་བོད་ཁམས་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་དམག་དཔུང་བཏང་ཀྱང་སྐབས་དེའི་དབུས་གཙང་མངའ་རིས་བཅས་ཀྱི་མངའ་བདག་ཚང་མས་ཧོར་དམག་ཕྱིར་ཟློག་གི་རྒོལ་ལན་སློག་མ་ནུས་པའི་གནོན་ཤུགས་དང་ཛ་དྲག་གི་དབང་གིས་གངས་ལྗོངས་རིག་པའི་དཔའ་བོ་དང་བདག་ཅག་གི་མེས་པོ་དམ་པ་ས་པཎ་རིན་པོ་ཆེ་དགུང་གྲངས་རེ་གསུམ་པ་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ1244ལོར་ཧོར་རྒྱལ་པོ་གོ་དན་གྱིས་གདན་དྲངས་པ་བཞིན་ཁོང་རང་ཉིད་དང་། སྐུ་ཚ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྐུ་མཆེད་གཉིས་དང་བཅས་ལྱང་ཅུ་སྡེ་བཞིར་གྲགས་པ་དེང་སང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ཝུའུ་ཝེ་རྫོང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཕེབས་ནས་རྒྱལ་པོ་དང་ཞལ་མཇལ་ནས་ཡོན་མཆོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཤིང་། བོད་དུ་དཔོན་རིགས་བསྐོ་ལུགས་དང་ཁྲལ་འུལ་བསྐུལ་སོགས་ལ་ཞལ་འཆམས་བྱུང་པས། བོད་དབུས་གཙང་མངའ་རིས་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡོན་མཆོད་རྣམས་ལ་ཕྱག་ཡིག་བཏང་སྟེ་བོད་ཆེན་པོའི་ས་ཕྱོགས་འདི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་བཅུག་ཅིང་། བོད་ཁམས་བདེ་འཇགས་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་རྨང་གཞི་ཆེན་པོ་བཏིང་པ་དང་། བསྐལ་བ་མ་སྟོང་བར་དུ་མི་ཉམས་པའི་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་པས། དེ་ནས་བཟུང་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པས་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ལ་མངའ་དབང་མཛད་པའི་དབུ་ཚུགས་པ་དང་། གངས་ལྗོངས་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་ས་པཎ་མཆོག་ནི་མེས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་མཛད་རྗེས་རླབས་ཆེན་མཛད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུ་བ་ས་སྐྱ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་སོགས་རིམ་པར་བྱོན་ནས། བོད་རབ་བྱུང་བཞི་བའི་ཤིང་མོ་ཡོས་སྤྱི་ལོ1255ལོ་ནས་1353བར་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལོ96རིང་ལ་བསྐྱངས་སོ།།

     རྗེ་ཚན་བཅུ་བ་ཕག་གྲུ་སྡེ་སྲིད་སྲིད་སྐྱོང་རིམ་པ་བཅུ་གཉིས་བྱོན་པའི་སྐོར

     རྒྱལ་རབས་ལྔ་བཅུ་བ་ཏཱ་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན། ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་པ་ཏཱ་སི་ཏུ་འཇམ་དབྱངས་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་མཚན། ལྔ་བཅུ་ང་གཉིས་པ་གྲགས་པ་རིན་ཆེན། ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་པ་ཆོས་རྗེ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ། ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་བ་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ་བ་ཝང་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་པ་ཀུན་དགའ་ལེགས། ལྔ་བཅུ་ང་བདུན་པ་ཆོས་རྗེ་ངག་གི་དབང་བོ། ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་པ་སྤྱིན་སྔ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་དང་རིན་སྤུངས་པ་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ། ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་བ་ངག་དབང་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་སོགས་རིམ་པར་བྱོན་ནས་བོད་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཤིང་ཕོ་རྟ་སྤྱི་ལོ1354ལོ་ནས1618བར་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་264རིང་ལ་བསྐྱངས་སོ།།

    རྗེ་ཚན་བཅུ་གཅིག་པ་གཙང་བ་སྡེ་སྲིད་སྲིད་སྐྱོང་རིམ་པ་གཅིག་བྱོན་པའི་སྐོར།

    རྒྱལ་རབས་དྲུག་ཅུ་པ་ཀརྨ་ཆོས་དབྱངས་རྡོ་རྗེ་དང་། བསྟན་སྐྱོང་དབང་བོ་སོགས་རིན་སྤུངས་པ་ཁྲི་རབས་བཞི་བྱོན་ནས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྲིད་ལོ130བསྐྱངས་པ་དང་། སྡེ་པ་གཙང་པའི་ཀོའུ་ཧྲི་ཧན་ནམ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཁྲི་རབས་བཞི་ཡིས་སྲིད་ལོ76བསྐྱངས་ཤིང་། སྡོམས་པས་སྲིད་ལོ206རིང་ལ་བོད་ཆེན་པོར་མངའ་དབང་སྒྱུར་ཞིང་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ།།

    རྗེ་ཚན་བཅུ་གཉིས་པ་སྡེ་སྲིད་སྲིད་སྐྱོང་རིམ་པ་སུམ་ཅུ་སོ་བརྒྱད་བྱོན་པའི་སྐོར།

    རྒྱལ་རབས་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་པ་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ། དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་པ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། དྲུག་ཅུ་རེ་གསུམ་པ་གྲོང་སྨད་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་བ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན། དྲུག་ཅུ་རེ་ལྔ་བ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། དྲུག་ཅུ་རེ་དྲུག་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་པ་ངག་དབང་རིན་ཆེན། དྲུག་ཅུ་རེ་བརྒྱད་པ་ལྷ་བཟང་ཧན། དྲུག་ཅུ་རེ་དགུ་བ་སྟག་རྩེ་བ་ལྷ་རྒྱལ་རབ་བརྟན། བདུན་ཅུ་བ་ང་ཕོད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་བོ། བདུན་ཅུ་དོན་གཅིག་པ་ཏིའི་ཆིང་བ་དུར་བསོད་ནམས་རྒྱལ་བོ། བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་པ་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་པ་ཝང་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ། བདུན་ཅུ་དོན་བཞི་བ་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་བ་དེ་མོ་ངག་དབང་འཇམ་དཔལ་བདེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོ། བདུན་ཅུ་དོན་དྲུག་པ་པ་ཚེ་གླིང་ངག་དབང་ཚུལ་ཁྲིམས། བདུན་ཅུ་དོན་བདུན་པ་རྒྱལ་དབང་བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ།བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད་པ་ཀུན་གླིང་རྟ་ཚག་བསྟན་པའི་མགོན་པོ། བདུན་ཅུ་དོན་དགུ་བ་དེ་མོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ། བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པ་བ་ཚེ་གླིང་ངག་དབང་འཇམ་དཔལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་པ་པཎ་ཆེན་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་པ་རྭ་སྒྲེང་ངག་དབང་ཡེ་ཤེས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གསུམ་པ་བཤད་སྒྲ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་བོ། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བཞི་བ་སྡེ་དྲུག་མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག བརྒྱད་ཅུ་གྱ་ལྔ་བ་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གཉིས་པ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་དྲུག་པ་རྟ་ཚག་ངག་དབང་དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བདུན་པ་དེ་མོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རབ་རྒྱས། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་བརྒྱད་པ་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་དགུ་བ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་བ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། དགུ་བཅུ་ཐམ་པ་བ་བཤད་སྒྲ་དཔལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེ། དགུ་བཅུ་གོ་གཅིག་པ་ཆང་ཁྱིམ་མཁྱེན་རབ་དཔལ་བཟང༌། དགུ་བཅུ་གོ་གཉིས་པ་ཞོལ་ཁང་དོན་གྲུབ་ཕུན་ཚོགས། དགུ་བཅུ་གོ་གསུམ་པ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་བ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། དགུ་བཅུ་གོ་བཞི་བ་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ། དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་བ་གླང་མདུན་ཀུན་དགའ་དབང་ཕྱུག དགུ་བཅུ་གོ་དྲུག་པ་རྭ་སྒྲེང་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས། དགུ་བཅུ་གོ་བདུན་པ་སྟག་བྲག་ངག་དབང་གསུང་རབ། དགུ་བཅུ་གོ་བརྒྱད་པ་རྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་བ་སོགས་རིམ་བཞིན་བྱོན་ནས་སྲིད་ལོ367རིང་ལ་བོད་ཆེན་པོར་མངའ་དབང་སྒྱུར་ཞིང་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་སོ།།

     གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་ཐོག་མ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ནི་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་བ་བཙན་པོ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་ཡིན་ལ། མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ676ལོར་བཙན་པོ་མང་སྲོང་མང་བཙན་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་ཡིན། བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་བ་བཙན་པོ་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱིས་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་བཙུན་མོར་བཞེས་ནས་རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པ་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ་འཁྲུངས་ཤིང་། རྒྱལ་སྲས་འདུས་སྲོང་མང་བཙན་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་སྐབས་སུ་སྲིད་ལོ་བཅུ་གསུམ་རིང་ལ་བསྐྱངས་པ་དང་། བཙན་པོ་འདུས་སྲོང་བཀྲོངས་རྗེས་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་པ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་ལོ་བརྒྱད་རིང་ལ་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་བ་སོགས་སྔ་རྗེས་སུ་བོད་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་ལོ་ཉེར་གཅིག་ལ་བཟུང་ཞིང་། བོད་བཙན་པོའི་རིང་ལ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་ཞིས་ཐཱེ་ཧཱིག་གམ་རྒྱལ་མོ་ཝུའུ་ཙེ་ཐེན་དང་མཚུངས་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། བོད་ཆེཔ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་བཙུན་མོ་འདི་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཇོན་ཐང་དང་། དབང་ཐང་སོགས་ལ་འགྲན་མི་བཟོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། རྒྱལ་རབས་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་བཙུན་མོ་དང་། ཡུམ། ཨ་ཕྱིའམ་ཕྱི་མོའི་གནས་བབ་བཟུང་སྟེ། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་མཇུག་ནས་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་མགོ་ཙམ་ལ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན། རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་མཆིས་སོ་ཅོག་ལ་ཕྱག་རྗེས་མི་དམན་པ་ཞིག་མཛད་ཅིང་། མགར་བཙན་སྙ་ལྡོམ་བུ་དང་། དབས་ཏ་ར་ཁོང་ལོད་གཉིས་ཀྱིས་བློན་པོ་མཛད། སྤྱི་ལོ679ལོར་སྲས་འདུས་སྲོང་མང་བཙན་ཁྲི་ལ་བཀོད། ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ780ལོར་ཀླུ་འཕེལ་ས་ཁུལ་དུ་བོད་ཀྱིས་འབྲི་ཆུའི་དམག་སྒར་ཞེས་པ་བཙུགས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་དམག་ཤུགས་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ། དེང་དུས་ཡུན་ནན་ས་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་དང་སྡེ་འབངས་མང་པོ་བཟུང་། སྤྱི་ལོ689ལོར་སྔར་བོད་འབངས་སུ་ཡོད་པའི་འཇང་པ་ཚོ་ཁག་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་ལོག་བྱས་པས། སྤྱི་ལོ690ལོར་འཇང་ཡུལ་དུ་དམག་བཏང་། སྤྱི་ལོ692ལོའི་ཡས་མས་ཙམ་བར་ལ་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས། ཁྱད་པར་དུ་སྤྱི་ལོ703ལོར་རྒྱལ་སྲས་འདུས་སྲོང་མང་བཙན་བཀྲོངས་སྐབསབཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་སྐུ་ན་ཕྲ་བས་ཕྱི་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་ཐུགས་འགན་དེ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱིས་སླར་ཡང་ཡོངས་སུ་བཞེས། དུས་དེར་བློན་འབངས་ཁག་ཅིག་གིས་ངོ་ལོག་བྱས་པར་དྲག་གནོན་བཏང་བ་དང་། ཁུ་མང་པོ་རྗེ་ལྷ་ཟུང་བློན་ཆེན་པོར་བསྐོ་གཞག་གནང་། འོན་ཀྱང་ཕྱི་མོ་ཁྲི་མ་ལོད་ཀྱི་སྙན་དུ་ཕྲ་མ་བྱུང་བས་རིང་པོར་མ་ལོན་པར་གླིང་རིང་ཚལ་དུ་ཁུ་མང་པོ་རྗེ་ལྷ་ཟུང་ལ་ཁྲིམས་ཉེས་ཕབ་ནས། དེའི་ཚབ་ཏུ་དབས་ཁྲི་གཟིགས་ཞང་ཉེན་བློན་ཆེན་དུ་བསྐོས། གཞན་ཡང་སེ་རིབ་ཅེས་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་སོགས་ནས་ངོ་ལོག་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་དམག་དང་ཁྲིམས་ཀྱིས་མནན་ཅིང་། བོད་ས་བྱ་སྤྱི་ལོ709ལོར་སེ་རིབ་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡང་གསོན་བཟུང་བྱས་པ་སོགས་བོད་བཙན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཇེ་བརྟན་དང་།བོད་ཡུལ་བདེ་འཇགས་སུ་གནས་རྒྱུར་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་མཛད་གནང་ཡོད། ཆུ་བྱི་སྤྱི་ལོ712ལོར་བཙན་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་སྐུ་འདས་པར་གྲགས་ཤིང་། མདོར་ན་རྒྱལ་མོ་འབྲོ་བཟའ་ཁྲི་མ་ལོད་ནི་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་སོ།།

     ཁྱད་པར་དུ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སིལ་བུར་འཐོར་རྗེས། བོད་ས་གནས་ཁག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་མང་པོ་བྱུང་བས། གཙོ་བོ་ལྷ་སའི་རྒྱལ་ཕྲན་དང་། ཡར་ཀླུང་ཇོ་བོའི་རྒྱལ་ཕྲན། མངའ་རིས་རྒྱལ་ཕྲན་སོགས་བྱུང་ནས་ལོ་འཁོར་བཞི་བརྒྱ་དང་དགུ་ཡི་རིང་ལ་བོད་ཡུལ་ཁ་འཐོར་གྱི་གནས་སུ་ལྷུང་ཞིང་། སྟོད་ནས་རྒྱལ་ཕྲན་བཞི་བྱུང་བ་སྟེ། རྒྱལ་ཕྲན་གཅིག་ནི་ལྷ་སའི་རྒྱལ་ཕྲན་དེ་གླང་དར་མའི་སྲས་སུ་གྲགས་པའི་ཡུམ་བརྟན་གྱི་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་ས་བདག་བཟུང་བྱས་ཤིང་། ལྷ་ས་དང་། བསམ་ཡས། སྟོད་ཁམས་སོགས་ལ་དབང་བྱས། རྒྱལ་ཕྲན་གཉིས་པ་ནི་གླིང་དར་མའི་གདུང་རྒྱུད་གནམ་ལྡེ་འོད་སྲུང་གི་སྲས་མངའ་བདག་དཔལ་འཁོར་བཙན་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྲས་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པ་དང་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གཉིས་འཁྲུངས་པས། སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱིས་ལྷ་སའི་རྒྱལ་ཕྲན་བཙུགས་ནས་རྒྱལ་རབས་བཅུ་དྲུག་ཙམ་བྱུང་བ་མ་ཟད། སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱིས་ལྷ་སའི་རྒྱལ་ཕྲན་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པར་བདེ་བ་ཡོང་ཕྱིར་ཆེད་དུ་རང་གི་མངའ་ཁོངས་རྣམས་རང་གི་རིགས་སྲས་གསུམ་ལ་བགོས་ནས་སྐྱོང་དུ་བཅུག་པ་སྟེ། ཆེ་བ་དཔལ་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱིས་མང་ཡུལ་བཟུང་། འབྲིང་བ་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་མགོན་གྱིས་སྤུ་ཧྲེང་བཟུང་། ཆུང་བ་ལྡེ་གཙུག་མགོན་གྱིས་ཞང་ཞུང་བཟུང་། དེ་གསུམ་ལ་སྟོད་ཀྱི་མགོན་གསུམ་ཞེས་སུ་གྲགས། དེའི་དུས་སུ་མངའ་བདག་ཡུམ་བརྟན་ཤོག་ཁས་དབུ་རུ་བཟུང་། མངའ་བདག་འོད་སྲུང་ཤོག་ཁས་གཡོ་རུ་བཟུང་། ཕྱིས་སུ་བོད་མེ་བྱི856ལོ་ནས་བཟུང་ཤོག་ཁག་གཉིས་དབར་ལ་ནང་འཁྲུག་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཙམ་ལ་ལངས་པས། མཐར་གླང་དར་མའི་གདུང་རྒྱུད་མངའ་བདག་འོད་སྲུང་ཕམ། འོད་སྲུང་གི་སྲས་མངའ་བདག་དཔལ་འཁོར་བཙན་དགུང་ལོ་སོ་གཅིག་པ་ཤིང་ཡོས895ལོར་འབངས་གྱེན་ལོག་ལངས་ཏེ་བཀྲོངས། དེའི་སྲས་ཆེ་བ་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་དང་། ཆུང་བ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པ་དཔལ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ས་ཆ་མང་ཆེ་བ་ཡུམ་བརྟན་གྱིས་ཕྲོགས་པས། སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་མངའ་རིས་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ནས་བཞུགས་པ་དང་། དེ་ནས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དབང་དུ་འསྡུས། སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་ལ་སྲས་གསུམ་བྱུང་བས་ཆེ་བ་དཔལ་གྱི་མགོན་གྱིས་མར་ཡུལ་ལ་དྭགས་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་སྟེ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རྒྱུད་བྱུང་ཞིང་། འབྲིང་བ་བཀྲ་ཤིས་མགོན་གྱིས་གུ་གེའི་སྲིད་དབང་བཟུང་ནས་གུ་གེའི་རྒྱལ་རྒྱུད་བྱུང་བ། ཆུང་བ་ལྡེ་གཙུག་མགོན་གྱིས་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་གི་སྲིད་དབང་བཟུང་སྟེ་གུང་ཐང་རྒྱལ་རྒྱུད་བྱུང་བ་བཅས་རེད། གུ་གེ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་ལ་དེའི་གོ་དོན་ནི་ཤེས་རིག་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ཡིན། རྒྱལ་ཕྲན་གསུམ་པ་ནི་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱི་གདུང་རབས་བཅུ་གཅིག་པས་ཡར་རྩེ་ས་ཁུལ་བདག་བཟུང་བྱས་ནས་ཡར་རྩེ་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་གྲགས། རྒྱལ་ཕྲན་བཞི་བ་ནི་མངའ་བདག་འོད་སྲུང་གི་ཚ་བོ་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་པས་ཡར་ཀླུང་ཇོ་བོའི་རྒྱལ་ཕྲན་ལ་མངའ་དབང་བྱས་ཤིང་། དེ་ལ་སྲས་དཔལ་ལྡེ་དང་། འོད་ལྡེ། སྐྱིད་ལྡེ་གསུམ་བྱུང་བས་སྨད་ཀྱི་ལྡེ་གསུམ་དུ་གྲགས། སྲས་འབྲིང་བ་འོད་ལྡེ་ལ་སྲས་བཞི་བྱུང་བ་ལས། གསུམ་པ་ཁྲི་མགོན་གྱིས་ཡར་ཀླུང་རྒྱལ་ཕྲན་སྲིད་ཀྱིས་བསྐྱངས་ཤིང་། སྲས་གཉིས་པ་ཁྲི་ལྡེའི་གདུང་རྒྱུད་གྱིས་མཚོ་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་མངའ་དབང་བྱས་ནས། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་རྒྱལ་པོ་མངའ་བདག་ཇོ་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་བྱོན་ནས་སྲིད་བསྐྱངས་པ་སོགས་བོད་ཆེན་པོ་སིལ་བུར་འཐོར་བའི་དུས་སྐབས་སུ་ལོ་འཁོར་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་ལས་མ་འདས་སོ།།      

     མདོར་ན། གངས་ཅན་བོད་ཡུལ་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་འདིར་གནའ་སྔ་མོའི་དུས་སུ་ཡུལ་ཆ་ཤས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པ་དང་། རིམ་གྱིས་མཚོ་སྐམ་ནས་ཡུལ་ལྗོངས་ཆགས། དེ་ཡང་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཕ་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། མ་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་རྣམ་སྤྲུལ་བྲག་སྲིན་མོ་གཉིས་འདུས་པ་ལས་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཞིང་། བོད་གངས་ཅན་ཞེས་པའི་ལྗོངས་འདིར་སྔོན་གྱི་ཡིག་ཚང་ལས། གནམ་གྱི་དབུས། ས་ཡི་དཀྱིལ། གླིང་གི་སྙིང་བོ། གངས་ཀྱི་ར་བ། ཆུ་བོ་ཀུན་ཀྱི་མགོ་ཁུངས། རི་མཐོ། ས་གཙང་། ཡུལ་བཟང་། མི་མཛངས་ཤེས། དཔའ་རུ་སྐྱེས། ཆས་བཟང་དུ་བྱེད། རྟ་མགྱོགས་སུ་འཕེལ། ཞེས་བསྔགས་པའི་རང་རེའི་བོད་ཡུལ་འདིར་གནའ་སྔ་མོ་ནས་བོད་ཁ་གཡའ་དྲུག་དང་བོད་ཡུལ་གླིང་སོགས་ཀྱི་དུས་ནས་བོད་ཅེས་འབོད་པ་སོགས་ནི་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་ཏུ་ཧ་ཅང་གསལ་ལོ།།

     ལྗོངས་འདིའི་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་ཡང་། གངས་རི་ཆེན་པོ་ཏེ་སི་དང་། ཇོ་མོ་གངས་དཀར། ཉང་སྟོད་ཧ་བོ་གངས། འབྲོག་ལ་ཕྱི་གངས། གནས་མཆོག་ཙ་རི་ཏྲ། བསམ་གཏན་གངས་བཟང་། གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ། ཡར་ལྷ་ཤམ་པོ། རྨ་ཆེན་སྦོམ་ར་སོགས་གངས་རི་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་འདྲ་མང་བོས་བསྐོར་བ་དང་། མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ་དང་། སྐྱེམས་མཚོ། གནམ་མཚོ་ཕྱུག་མོ། ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ། ཕག་མཚོ། མཚོ་སྐྱ་རེངས། སྔོ་རེངས། བེའུ་དུག་མཚོ། སྟོང་རུ་མཚོ་ནག ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོ་སྟེ་མཚོ་སྔོན་པོ་གཡུ་ཡི་མེ་ལོང་འདྲ་བ་མང་བོ་དང་། རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སུ་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་གང་གཱ་དང་།  ཆུ་བོ་སིན་ངྷི། ཆུ་བོ་ལོ་ཧི་ཏ་སྟེ་ཡར་ཀླུང་གཙང་བོ་རྣམས་དང་། ཁམས་ཀྱི་འབྲུ་ཆུ་དང་ཆུ་བོ་གསེར་ལྡན་ཏེ་རྨ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་བོད་ན་ཡོད་ལ། དེར་མ་ཟད་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་མཐའ་འཚམས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་དང་འབར་མ་སྟེ་མོན་དང་རྒྱ་གར། འབྲུག་ཡུལ། བལ་བོ། ལི་ཡུལ་སོགས་དང་འདབས་འབྲེལ་དུ་ཡོད་པས་ས་ཚིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བོད་འདི་འཛམ་གླིང་གི་ལྟེ་བ་ཡིན་ཞིང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་གཉིས་དང་འབུམ་བཞི་ཡོད་པར་གྲགས་སོ།།

     དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཅན་གྱི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་འདིར་སྤྲུལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲེའུ་དང་བྲག་སྲིན་མོ་འདུས་པ་ལས་རིས་དྲུག་ནས་འཕོས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་དྲུག་སྐྱེས་པ་ལས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་ཕན་ཚུན་མ་མཐུན་པར་འཐབ་པས་བཞིར་གྱེས་ཏེ། རུས་ལ་སྔ་བ་སེ་རྨུ་སྟོང་ལྡོང་བྱུང་ཞིང་དེའི་སྟེང་དུ་དབས་ཟླ་གཉིས་བསྣན་པས་བོད་མི་གདུང་དྲུག་སྟེ་དེ་ལྟར་རུས་དྲུག་བྱུང་ནས་བོད་མིའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་གྱུར་ཞིང་། ད་ལྟ་བོད་མི་གྲངས་ས་ཡ་དྲུག་ལྷག་ཏུ་འཕེལ་འདུག་པར་མཆིས་སོ།།

     དེ་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཁྲོད་དུ་རིམ་བཞིན་མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་བོ་འདུལ་འདོད་ནས་རིམ་བཞིན་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོ་དང་། རེ་ལྡེ་མགོ་གཡག་བདུད། སྲིན་པོ་གཉའ་རིང་ཁྲག་མེད། འཇམ་དམར་ལྷ། མུ་རྒྱལ་ཁོ་རྗེ། ཀྲོག་ཀྲོག་འདྲེ། མ་སངས་རུས་དགུ། ཀླུ་རྒྱལ་གང་བོ། མི་མ་ཡིན། ཟ་རིད་སྤུན་དགུ་བཅས་མངའ་མཛད་བཅུ་ཡིས་དབང་བསྒྱུར་ཞིང་། དེ་ནས་རིམ་བ་བཞིན་སིལ་བུར་འཐོར་ནས་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་བཞི་དང་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཞི་བཅུར་གྱུར་ཅིང་འདི་ལ་སྟོད་སིལ་མ་ཟེར་བ་དང་། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི ༡༢༧ ཙམ་ལ་ཁྲི་བར་གྱི་བདུན་ཚིགས་དང་དམུ་བཟའ་ལྡེ་མེ་བཙུན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་པའི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཤེས་པ་ཅན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཁ་གཡའ་དྲུག་གི་རྗེ་བོར་བསུས། རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་དང་སིལ་མ་བཞི་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དབང་དུ་བསྒྱུར་ནས་དམག་གི་དཔུང་བཙུགས་ཤིང་། བཙན་པོའི་ཁྲིམས་བཟོས་པ་སོགས་སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ཆ་ཚང་བར་བྱས་ནས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཚུགས་ཏེ་རིམ་བཞིན་སྟོབས་འབྱོར་དང་མངའ་ཐང་རྒྱས་ཤིང་། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་བོ་གླང་དར་མའི་བར་མི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་རིམ་བཞིན་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་དང་། བར་གྱི་སྟེང་གཉིས། སའི་ལེགས་དྲུག ཆུ་ལ་ལྡེ་བརྒྱད། ཚིགས་ལ་བཙན་ལྔ། འོག་གི་བཙན་བཞི། བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་བོ་ཕྱེད་དང་དྲུག མཇུག་གི་རྒྱལ་བོ་ལྔ་བྱོན་པ་སོགས་རིམ་བཞིན་སིལ་བུར་ཐོར་བར་སྨད་སིལ་མ་ཟེར་ཏོ།།

    འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་དུ་མཚོན་པ་ལྟར་ན། བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་འདི་དག་ལས་རྒྱལ་རབས་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་རིང་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། རྒྱལ་རབས་སོ་གསུམ་པ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་སྤོས་པ། དམག་གི་སྒྲིག་གཞི་བཙུགས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པ། དཔོན་རིགས་བསྐོ་བཞག་མཛད་དེ་ནང་ཁུལ་བདེ་ལ་བཀོད་པ། ཆོས་ཁྲིམས་སྲིད་ཁྲིམས་བཙུགས་ཏེ་རྒྱལ་ཁམས་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྐྱངས་པ། བྲེ་སྲང་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་དཔལ་འབྱོར་གོང་དུ་སྤེལ་བ། རྒྱ་བལ་གཉེན་དུ་བསྡེབས་ཏེ་ཕྱི་འབྲེལ་མཛའ་མཐུན་བྱུང་བ། བོད་ཡིག་གསར་དུ་བཟོས་ནས་གཙུག་ལག་རིག་གནས་སྤེལ་བ། ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་སྤེལ་ཏེ་བོད་འབངས་ཆོས་ལ་བཀོད་པ་སོགས་ཤེས་རིག་དར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བའང་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་ཏེ། ཕྱི་བློན་བཙན་པོ་དྲུག་དང་ནང་བློན་བཟང་བོ་དྲུག འཕྲུལ་གྱི་བཀའ་བློན་བཞི་སོགས་བཀའ་བློན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་བཅས་པས་བཀའ་བགྲོས་ནས་བོད་ཡུལ་རུ་ཆེན་ལྔ་རུ་ཕྱེས་ཤིང་ཡུལ་གྱི་དབང་རིས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཅད་པ་སོགས་དང་། ཁྲིམས་ཡིག་ཆེན་པོ་དྲུག རྒྱལ་ཁམས་དཔེར་བླང་གི་ཁྲིམས་སོགས་བོད་ཀྱི་འཁོས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་སྟེང་ལ་ཕ་ལ་ཕར་འཛིན་པ། མ་ལ་མར་འཛིན་པ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་འཛིན་པ། རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་བཀུར་བར་བྱ་བ། དྲིན་དུ་བཟོ་བ། གཞན་ལ་ངན་གཡོ་སྤང་བ་སྟེ་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ཁྲིམས་སོགས་གཏན་ལ་ཕབ་པས་བོད་ཁམས་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པར་གྱུར་ཏོ།།

    ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞང་ཞུང་དང་སུམ་པ། འ་ཞ། དྭགས་ཀོང་མྱང་གསུམ་སོགས་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ་ལས་གཞན་བལ་བོ་དང་འབྲུག་ཡུལ། རྒྱ་གར་ནག་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཕྲན་དུ་མའང་སྟོབས་ཀྱིས་བཅོམ་ཞིང་དཔྱ་ཁྲལ་བསྡུས་པར་མཛད་པས་སྐབས་དེར་ཡ་གླིང་ཤར་རྒྱུད་ན་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཕྱིར། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་། སྙིང་སྟོབས་དགུ་འགྱུར་སྲོག་གི་དབྱུག་པ་ལ།། རྟ་མཆོག་ཁྲོས་པའི་བཀའ་ཡིས་རྒྱས་བཏབ་པའི།། སྲིན་པོ་གདོང་དམར་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས།། སུམ་གཉིས་ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་བཟུང་ཞེས་གྲགས།། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། མཛངས་བློན་བདུན་གྱི་ཡ་གྱལ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་རྒྱལ་བོའི་བཀའ་དང་དུ་བླངས་ཏེ་དཀའ་བ་འབུམ་ཕྲག་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཕེབས་ཤིང་། རྟོགས་སླ་བ་རྒྱལ་བོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་རྟོགས་དཀའ་བ་པཎྟི་ཏའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སོགས་ཡིག་རིགས་དྲུག་བཅུ་རྩ་བཞི་དང་སྒྲ་མཐར་ཕྱིན་པ་བསླབས་ཏེ། ཕྱིར་བོད་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་དབྱངས་གསལ་སོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བོད་ཡིག་གསར་དུ་མཛད་པས་བོད་ཡུལ་མུན་པའི་གླིང་དུ་ཤེས་རིག་གི་སྒྲོན་མེ་འོད་སྣང་ཕྱོགས་བཅུར་སྦར་བར་བྱས་སོ།།

     དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་སོ་བརྒྱད་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་མཁན་སློབ་རྣམ་གཉིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་དང་སློབ་གྲྭའི་ཐོག་མ་དེ་དཔལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་མཛད་ནས་སད་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་། རྒྱལ་བོ་འདིས་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱལ་ཁམས་མང་བོ་དབང་དུ་བསྡུས་པས། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང། གཏུམ་དྲག་དཔའ་བོའི་སྙིང་རྩ་འདར་བྱེད་པའི།། གདོང་དམར་དམག་གི་ཀི་སྒྲ་གསན་པ་ན།། གནམ་གྱིས་བསྐོས་པའི་ས་ཡི་ཚངས་པ་ཡང་།། གཡོ་མེད་གསེར་གྱི་ཁྲི་ལས་བཤོལ་ཏེ་བྲོས།། ཞེས་དོན་ལ་གནས་པའི་བསྔགས་བརྗོད་འདི་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།

     དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་ཞེ་གཅིག་པ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱིས་རྒྱལ་ཁམས་ཆོས་བཞིན་བསྐྱངས་ཤིང་པཎྡི་ཏ་མང་བོ་གདན་དྲངས་ནས་མདོ་སྔགས་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་དུ་བཅུག སྔར་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ལ་དག་བཅོས་དང་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ། བོད་དམག་ཁྲི་ཚོ་མང་བོ་དྲངས་ཏེ་རྒྱའི་ཡུལ་ཁམས་མང་བོ་བཅོམ་པས་རྒྱ་བོད་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བར་འདུམ་མཛད་ནས་གུང་གུ་རྨེ་རུར་རྡོ་རིང་བཙུགས་ཏེ་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་ཐག་བཅད།།

    དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་ཞེ་གཉིས་པ་འུ་དམ་བཙན་ཏེ་གླང་དར་མའི་སྲས་མངའ་བདག་ཡུམ་བརྟན་དང་མངའ་བདག་འོད་སྲུང་གཉིས་སྐུ་འཁྲུངས། ཕན་ཚུན་མ་མཐུན་པར་བློན་འབངས་དག་གིས་བཙུན་མོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་མངའ་རིས་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཆད་དེ་ཡུམ་བརྟན་གྱིས་དབུ་རུ་དང་། འོད་སྲུང་གཡོ་རུ་བཟུང་སྟེ་དབུ་གཡོ་གཉིས་སོགས་བོད་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྩོད་པ་བྱུང་ཞིང་། འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་ནས་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་སོ་སོ་སིལ་བུར་འཐོར་བས་མཐའ་ཡི་སོ་ཤོར་ཞིང་གྲོས་ཀྱི་འདུན་ས་ཆེ་ཆུང་ཞིག རྒྱལ་ཁྲིམས་ཆག་ཅིང་ཆོས་ཁྲིམས་དར་གྱི་མདུད་པ་གྲོལ། མི་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཁྲལ་དང་འུ་ལག་ལྕི། རྗེ་ཁེང་ཁྱད་མེད་པར་བོད་ཁམས་སིལ་བུར་ཐོར། བང་སོ་རྣམས་ཀྱང་བགོས་ཏེ་ཕལ་ཆེར་བྲུས་པ་སོགས་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་དྲུག་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་བོ་འདི་གཉིས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་དག་གིས་ཕྱོགས་སོ་སོར་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ཏེ་ལྷ་སའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་། གུ་གེའི་རྒྱལ་རབས། ཡར་ཀླུང་ཇོ་བོའི་རྒྱལ་རྒྱུད། ལ་དྭགས་རྒྱལ་རྒྱུད། དཔའ་རིས་བོད་དཀར་བོའི་རྒྱལ་ཁབ། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་རྒྱལ་རབས། རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སོགས་བྱུང་སྟེ་བོད་ཁ་བ་ཅན་འདི་རྒྱལ་ཕྲན་མང་བོ་ཞིག་གིས་རང་རང་ས་ནས་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་རེད། དེ་བས་གླང་དར་མ་ནས་རྒྱལ་སྲིད་ཤོར་བས་སྨད་ཀྱི་སྟེངས་ཞེས་འབོད་ཅིང་རྒྱལ་ཁམས་སིལ་བུར་ཐོར་བ་ལ་སྨད་སིལ་མར་འབོད། སྨད་སིལ་མའི་སྐབས་འདིར་མདོ་སྟོད་མདོ་སྨད་དང་། དབུས་གཙང་། མངའ་རིས་བཅས་པ་སིལ་བུར་འཐོར་བས་བོད་ཀྱི་སྟོབས་འབྱོར་དང་མངའ་ཐང་ཧ་ཅང་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ།།

    བོད་རབ་བྱུང་བཞི་བའི་ཆུ་མོ་གླང་སྤྱི་ལོ་1253ལོར་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོས་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང་དཔལ་ཀྱེ་རྡོར་གྱི་དབང་ལན་གསུམ་གནང་བའི་ཡོན་དུ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་ཕུལ་ཏེ་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་བས་བོད་ཁམས་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོར་མཛད་ནས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐྱངས། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་མཛད་ཅིང་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་ཆེད་དུ་དཔོན་ཆེན་བསྐོས་ནས་ས་སྐྱའི་དཔོན་ཆེན་ཉེར་གཉིས་ཀྱིས་ལོ་འཁོར96རིང་བོད་སྤྱི་ལ་དབང་བསྒྱུར་མཛད་ཅིང་། དེ་ནས་ཕག་གྲུའི་ཁྲི་དཔོན་བྱང་ཆུང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བཟུང་བ་དང་། ལམ་ལུགས་མང་བོ་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས། ཆོས་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བས་རྒན་མོ་གསེར་ཁུར་གྱི་དུས་ཞེས་སུ་གྲགས་སོ།།

    དེའི་ཕྱིས་སུ་ཕག་མོ་གྲུབ་པ་ཁྲི་རབས་བཅུ་གཅིག་གིས་ལོ86དང་། རིན་སྤུངས་པ་ཁྲི་རབས་བཞིས་ལོ་130དང་། སྡེ་བ་གཙང་བའི་ཁྲི་རབས་གསུམ་སོགས་ཀྱིས་ལོ76བཅས་རིང་ལ་སོ་སོས་བོད་ཀྱི་མངའ་དབང་རིམ་བཞིན་བཟུང་སྟེ་མི་ལོ388ཙམ་སོང་བའི་རིང་། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ཞིག་རང་ས་རང་གིས་སྐྱོང་བ་ལས་བོད་གཞུང་ནས་ཐད་ཀར་བདག་སྐྱོང་བྱེད་མ་ཐུབ་ཀྱང་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཆོས་ཁུངས་དབུས་གཙང་དག་པའི་ཞིང་ལ་གཏུགས་པ་སྲོལ་དུ་གྱུར་ཏོ།།

    བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་ཕོ་རྟ་སྤྱི་ལོ1642ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོས་བོད་ལྗོངས་ཡོངས་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར་ཏེ་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་པའི་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དང་སོག་པོ་མཐའ་དག་ཀྱང་དབང་དུ་བསྒྱུར། བོད་སོག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་ཤིང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེར་བཀུར། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་གནང་ཡང་དོན་ལ་ཁོང་རྣམ་པས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་བསྐྱངས་ཤིང་། སྲིད་དབང་སྐྱོང་བའི་སྡེ་བ་གཞུང་དང་སྐུ་ཚབ་སོགས་ལོགས་སུ་བསྐོས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་མོ་གླང་སྤྱི་ལོ1949ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་བཅིངས་འགྲོལ་བྱས་ཏེ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་ཕོ་སྟག་སྤྱི་ལོ་1950ལོར་བོད་ཀྱི་ཆབ་འབངས་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་ཐུན་མོང་ནས་གསོལ་བ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཏབ་པ་བཞིན་དགུང་གྲངས16ཙམ་ལ་སོན་པའི་རྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་བ་ཆེན་པོས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཤིང་། ཁྲིམས་ཀྱི་ཉེས་ཆད་ཕོག་སྟེ་བཙོན་རར་ཡོད་པའི་བཙོན་པ་ཡོངས་རྫོགས་གློད་གྲོལ་གནང་པ་དང་། རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ། འབྲུག་ཡུལ་བཅས་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་གཙོ་འཛིན་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་མཆོག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་པར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་ཞེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཞུས་པ་དང་བཅས་སོ།།

    བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་མོ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་1951ལོར་བོད་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོགས་པ་པེ་ཅིན་དུ་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་བྱེད་དུ་སོང་ནས་ཞི་བའི་གྲོས་མཐུན་བཅུ་བདུན་བཀོད་པས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་མི་སི་ཁྲོན་དང་མཚོ་སྔོན། ཤིན་ཅང་བཅས་ཕྱོགས་གསུམ་ནས་བོད་ལྗོངས་སུ་བསྐྱོད། མཚོ་སྔོན་ནས་དམག་དཔུང་དང་བཅས་པའི་རྔ་ཁལ་སུམ་ཁྲིས་ཀུན་གཟིགས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས༧པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ཎིས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ ༧བློ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་གྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོར་སྐྱེལ་མ་བྱས་ཏེ། ཁོང་གི་གདན་ས་ཆེན་པོ་གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱན་འདྲེན་བྱས་པ་ལྟར་དབུས་གཙང་དག་པའི་ཞིང་དུ་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ཏོ།།

    བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་མོ་བྱ་སྤྱི་ལོ་1957ལོར་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་དམངས་གཙོ་བཅོས་བསྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་ཤིང་དེའི་ཕྱི་ལོར་ཨ་མདོ་ནས་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་པ་སོགས་ཕམ་ནས། ཤོར་མ་དག་དབུས་གཙང་ལ་བྲོས་ནས་བསྟན་སྲུང་དམག་དང་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་དམག་དཔུང་བཙུགས། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་མོ་ཕག་སྤྱི་ལོ་1959ལོར་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུའི་དོན་རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་བོད་དམག་ཡོངས་སུ་ཕམ་ནས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྲོས་བྱོལ་བྱས་སོ།།

    བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཕོ་རྟ་སྤྱི་ལོ་1966ལོ་ནས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་མེ་ལྕེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ནས་རྙིང་བ་བཞི་རྩ་མེད་དུ་བཏང་ཕྱིར་དགོན་སྡེ་མཐའ་དག་བཅོམ་པ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཆག་འཇིག་བྱུང་བ་དང་། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་མོ་ལུག་སྤྱི་ལོ་1979ལོ་ནས་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་སྔར་གྱི་ནོར་འཁྲུལ་མང་བོ་ཡོ་བསྲང་བྱས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཡོད་ཚད་སླར་ཡང་རྒྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཟླུམ་པོའི་གོ་ལའི་སྟེང་དུ་བོད་ཅེས་པའི་མཚན་སྙན་ཕྱོགས་སུ་འབར་བའི་དབུ་བརྩམས་སོ།།

    ད་ལྟ་བོད་ཁམས་ས་ཆ་འདི་ཞིང་ལྗོངས་ལྔ་རུ་ཕྱེས་ཡོད་ལ། དེ་ལས་བོད་ལྗོངས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་དང་རྗོང་བཅས་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་ཡོད་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་ན་གྲོང་ཁྱེར་གསུམ་དང་རྫོང་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག བདེ་ཆེན་ན་རྫོང་གསུམ། རྔ་བ་ན་རྫོང་བཅུ་གསུམ། དཀར་མཛེས་ན་རྫོང་བཅོ་བརྒྱད། ལང་ཧྲན་ན་རྫོང་གཅིག ཀན་སུའུ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་དང་རྫོང་དགུ་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་པས་གྲོང་ཁྱེར་དང་རྫོང་ཁག་ཆིག་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་ཡོད།།

    བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་ལྷ་ས་དང་གཞིས་ཀ་རྩེ་སྟེ་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་། ཆབ་མདོ། ལྷོ་ཁ། ནག་ཆུ། མངའ་རིས། ཉིང་ཁྲི་སྟེ་ས་ཁུལ་ལྔ།  ལྷ་སའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་སྟག་རྩེ་རྫོང་། སྟོད་ལུང་སྡེ་ཆེན་རྫོང་། ཆུ་ཤུར་རྫོང་། སྙེ་མོ་རྫོང་། འདམ་གཞུང་རྫོང་། ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་། མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་བཅས་རྫོང་བདུན་ཡོད། ཉིང་ཁྲིའི་མངའ་ཁོངས་སུ་མེ་ཏོག་རྫོང་དང་། སྨན་གླིང་རྫོང་། ཉིང་ཁྲི་རྫོང་། ཀོང་བོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་། སྤོ་མེས་རྫོང་། རྫ་ཡུལ་རྫོང་། སྣང་རྫོང་བཅས་རྫོང་བདུན་ཡོད།  གཞིས་ཀ་རྩེའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཞིས་ཀ་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གནམ་གླིང་རྫོང་། རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་། དིང་རི་རྫོང་། ས་སྐྱ་རྫོང་། ལྷ་རྩེ་རྫོང་། ངམ་རིང་རྫིང་། བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་། པ་སྣམ་རྫོང་། རིན་སྤུངས་རྫོང་། ཁངས་དམར་རྫོང་། གཏིང་སྐྱེས་རྫོང་། འབྲོང་པ་རྫོང་། གྲོ་མོ་རྫོང་། སྐྱིད་རོང་རྫོང་། ས་དགའ་རྫོང་། གམ་པ་རྫོང་། གཉའ་ལམ་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཅུ་བདུན་ཡོད།  ཆབ་མདོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཆབ་མདོ་རྫོང་། འཇོ་མདའ་རྫོང་། ཀོང་ཇོ་རྫོང་། རི་བོ་ཆེ་རྫོང་། ལྷོ་རོང་རྫོང་། སྟེང་ཆེན་རྫོང་། དཔལ་འབར་རྫོང་། བྲག་གཡབ་རྫོང་། དཔལ་ཤོད་རྫོང་། མཛོ་སྒང་རྫོང་། སྨར་ཁམས་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཅུ་གཅིག་ཡོད།  ལྷོ་ཁའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྣེ་གདོང་རྫོང་། གྲ་ནང་རྫོང་། གོང་དཀར་རྫོང་། ཟངས་རི་རྫོང་། འཕྱོང་རྒྱས་རྫོང་། ཆུ་གསུམ་རྫོང་། མཚོ་སྨད་རྫོང་། ལྷོ་བྲག་རྫོང་། རྒྱ་ཚ་རྫོང་། ལྷུན་རྩེ་རྫོང་། མཚོ་སྣ་རྫོང་། སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཅུ་གཉིས་ཡོད།  ནག་ཆུའི་མངའ་ཁོངས་སུ་ནག་ཆུ་རྫོང་། རྒྱལ་རི་རྫོང་། འབྲི་རུ་རྫོང་། སྙན་རོང་རྫོང་། ཨ་མདོ་རྫོང་། ཤན་རྩ་རྫོང་། སོག་རྫོང་། དཔལ་མགོན་རྫོང་། སྦྲ་ཆེན་རྫོང་། ཉི་མ་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཅུ་ཐམ་པ་ཡོད།  མངའ་རིས་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་དང་། རྩ་མདའ་རྫོང་། སྒར་རྫོང་། རུ་ཐོག་རྫོང་། དགེ་རྒྱས་རྫོང་། སྒེར་རྩེ་རྫོང་། མཚོ་ཆེན་རྫོང་བཅས་རྫོང་བདུན་སོགས་བསྡོམས་པས་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་། ས་ཁུལ་ལྔ། རྫོང་བདུན་ཅུ་དོན་གསུམ་ཡོད།།

     མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་རྨ་ལྷོ། མཚོ་ལྷོ། མཚོ་བྱང་། མགོ་ལོག ཡུལ་ཤུལ། མཚོ་ནུབ་སྟེ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དྲུག་དང་། ཟི་ལིང་དང་ན་གོར་མོ། གཏེར་ལེན་ཁ། ཡུལ་ཤུལ་སོགས་གྲོང་ཁྱེར་བཞི། མཚོ་ཤར་དང་། ལུང་མདོ། གཞུང་ཐང་བཅས་ས་ཁུལ་གསུམ་བཅས་ཡོད།  རྨ་ལྷོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་རེབ་གོང་རྫོང་དང་། གཅན་ཚ་རྫོང་། རྩེ་ཁོག་རྫོང་། སོག་པོ་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཞི་ཡོད།  མཚོ་བྱང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་རྐང་ཚ་རྫོང་དང་མདའ་བཞི་རྫོང་། ཁྲི་ལངས་རྫོང་། རྨི་རེ་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཞི་ཡོད།  མཚོ་ལྷོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གསེར་ཆེན་རྫོང་དང་། ཁྲི་ཀ་རྫོང་། མང་ར་རྫོང་། འབའ་རྫོང་། བྲག་དཀར་རྫོང་བཅས་རྫོང་ལྔ་ཡོད།  མགོ་ལོག་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་རྨ་ཆེན་རྫོང་དང་། དགའ་བདེ་རྫོང་། པད་མ་རྫོང་། དར་ལག་རྫོང་། རྨ་སྟོད་རྫོང་། གཅིག་སྒྲིལ་རྫོང་བཅས་རྫོང་དྲུག་ཡོད།  ཡུལ་ཤུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་འབྲི་སྟོད་རྫོང་དང་། ནང་ཆེན་རྫོང་། ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་། ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་། ཁྲི་འདུ་རྫོང་། རྫ་སྟོད་རྫོང་བཅས་རྫོང་དྲུག་ཡོད།  མཚོ་ནུབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏེར་ལེན་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་དང་ན་གོར་མོ་གྲོང་ཁྱེར་གཉིས་དང་། ཐེམ་ཆེན་རྫོང་། གཏེར་ལམ་རྫོང་། དབུས་ལམ་རྫོང་བཅས་རྫོང་གསུམ་ཡོད།  ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་རྟ་ཐང་རྫོང་དང་ཙོང་ཁ་རྫོང་། སྟོང་འཁོར་རྫོང་བཅས་རྫོང་གསུམ་ཡོད།  མཚོ་ཤར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་དམར་གཙང་རྫོང་དང་ལུང་མདོ་རྫོང་། དགོན་ལུང་རྫོང་། དཔའ་ལུང་རྫོང། ཡ་རྫི་རྫོང་། གཞོང་ཐང་རྫོང་བཅས་རྫོང་དྲུག་སོགས་བསྡོམས་པས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དྲུག་དང་། གྲོང་ཁྱེར་བཞི། ས་ཁུལ་གསུམ། རྫོང་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་ཡོད།།

    སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆའང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་འབར་ཁམས་རྫོང་དང་། རྔ་བ་རྫོང་། མཛོད་དགེ་རྫོང་། ཁྲོ་ཆུ་རྫོང་། ཟུང་ཆུ་རྫོང་། བཙན་ལྷ་རྫོང་། ཆུ་ཆེན་རྫོང་། ཛམ་ཐང་རྫོང་། ཁྱུང་མཆུ་རྫོང་། གཟི་ཚ་སྡེ་དགུ་རྫོང་། ལི་རྫོང་། ཁྲི་ཚང་རྫོང་། རྟ་མང་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཅུ་གསུམ་ཡོད། དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་དར་མདོ་རྫོང་དང་། བྲག་མགོ་རྫོང་། དཀར་མཛེས་རྫོང་། ཉག་རོང་རྫོང་། དཔལ་ཡུལ་རྫོང་། སྡེ་དགེ་རྫོང་། སེར་ཤུལ་རྫོང་། གསེར་རྟ་རྫོང་། ལྕགས་ཟམ་རྫོང་། རོང་བྲག་རྫོང་། བརྒྱད་ཟིལ་རྫོང་། ཉག་ཆུ་རྫོང་། རྟེའུ་རྫོང་། ལི་ཐང་རྫོང་། ཕྱག་ཕྲེང་རྫོང་། འདབ་པ་རྫོང་། འབའ་ཐང་རྫོང་། སྡེ་རོང་རྫོང་བཅས་རྫོང་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད།  ལང་ཧྲན་ཡི་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་མུ་ལུའི་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་བཅས་བསྡོམས་པས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གསུམ་དང་། རྫོང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཡོད།།

    ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཐང་རྫོང་དང་། བདེ་ཆེན་རྫོང་། འབའ་ལུང་ལི་སུའུ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་བཅས་བསྡོམས་པས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གཅིག་དང་རྫོང་གསུམ་ཡོད།།

    ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཙོས་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་དང་། བསང་ཆུ་རྫོང་། ཀླུ་ཆུ་རྫོང་། རྨ་ཆུ་རྫོང་། འབྲུག་ཆུ་རྫོང་། ཐེ་བོ་རྫོང་། ཅོ་ནེ་རྫོང་། བ་ཙེ་རྫོང་བཅས་རྫོང་བདུན་ཡོད།  ཀན་སུའུ་ཝུའུ་ཝེའི་ས་ཁུལ་དུ་དཔའ་རིས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་དང་། ཀན་སུའུ་ཀྲང་ཡེའི་ས་ཁུལ་དུ་འབྲོང་ནག་ཡུའུ་ཀོའུ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་སོགས་བསྡོམས་པས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཁུལ་གཅིག་དང་རྫོང་དགུ་བཅས་སོ།།

    དེ་བས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཚིག་གསུམ་མ་ཤེས་ན།། ཕ་ཨ་ཁུ་ཡིན་རུང་ངོ་མི་ཤེས།། ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་ལྟར་བོད་གངས་ཅན་སྐྱ་སེར་ཀུན་གྱིས་རྨོངས་པའི་གཉིད་ལས་སངས་ཏེ། ཀུན་སློང་ཡག་པོ་དང་ལྟ་བ་ཡང་དག་གིས་མི་རིགས་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱས་ནས་རྒྱུས་ལོན་གང་ལེགས་དང་། རང་གི་ཡབ་མེས་གོང་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ངོས་ཟིན་གང་ལེགས། རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་མདུན་ལམ་རིང་མོ་ལ་འདུ་ཤེས་གང་ལེགས། རང་གི་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱིས་ཤུལ་དུ་བཞག་པའི་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་རིག་གནས་ལ་སྦྱངས་པ་གང་ལེགས་བཅས་བྱས་ཏེ། རང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་དང་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ཅུང་ཙམ་གསལ་བོ་ཤེས་ཐུབ་པར་བྱས་ན། ད་གཟོད་རང་རིགས་སྤུན་ཟླ་ནང་མཐུན་དམ་པོ་དང་། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར། སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་འཛོམས་ཤིང་། རིག་གནས་དར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འབད་འབུངས་ལྷོད་མེད་བྱ་རྒྱུ་ནི་རང་ཅག་ཀུན་ཀྱི་ཕྲག་ཏུ་བབས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འོས་འགན་འགངས་ཅན་ཡིན་པ་གསལ་བོ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་ང་རང་ཚོའི་སེམས་པའི་ངོགས་སུ་ནམ་ཡང་ནུབ་པ་མེད་པའི་ཁྲི་གདུགས་ཉི་མ་སེར་བོ་ཀུན་གཟིགས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས༧པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ཎིས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ༧བློ་བཟང་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་གྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོའི་ཐུགས་དགོངས་ཡངས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་རིན་ཆེན་གསེར་ལས་དཀོན་པའི་ཞལ་གསུངས་དྲོན་མོ་སོགས་སེམས་ལ་དམ་པོ་བཟུང་ནས། རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དར་ཆ་མཐོན་པོར་བསྒྲེངས་ཏེ། བློ་སེམས་རྩེ་གཅིག་གིས་ཀྲུང་གོའི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མཁས་མཛངས་ལྡན་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལ་གོང་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འོད་སྟོང་འབར་བའི་ལམ་ལུགས་ལ་གོང་བཀུར་བྱེད་པ། ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་རང་གིས་གཅེས་སུ་རུང་བའི་ཕ་ས་ཕ་ཡུལ་འདི་འཛུགས་སྐྲུན་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རླབས་ཆེན་དར་ཆའི་འོག་ཏུ། རྒྱལ་ཡོངས་རིགས་སོ་སོའི་མི་དམངས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐལ་བ་བཟང་པོ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དཔལ་ལ་བསྙེགས་པའི་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་ཐུབ་པ་སོགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་བྱས་ནས། རང་གི་བློ་སྟོབས་དང་། ཤེས་རིག ཚན་རྩལ་སོགས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མདུན་ནས་མདུན་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་འདི་ཧ་ཅང་ལེགས་སོ།། སྨྲས་པ།

          གངས་ལྗོངས་བོད་པའི་ཡུལ་ལ།།

          སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཤར་ཡོད།།

          གསེར་ལྡན་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ།།

          ཟློག་ཏུ་འཁོར་བའི་དཔེ་མེད།།

          མེས་རྒྱལ་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོར།།

          སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ལྡན་ཡོད།།

          ངོ་མཚར་ལྷ་མིའི་ལོངས་སྤྱོད།།

          བོད་པས་དོར་བའི་དཔེ་མེད།།

    ཅེས་༼བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚན་བྱང་ཙམ་ལས་མཛད་འཕྲིན་ཅུང་ཙམ་གླེང་བ་མུ་ཏིག་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་༽ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རོང་ཆེན་དེ་ཝ་ར་ཛཱ་ཤྲཱི་འཇམ་དབྱངས་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་སམ་རོང་ཆེན་ལྷ་རྒྱལ་དཔལ་གྱིས་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་མེ་ཕོ་སྤྲེལ2016ལོའི་ཟླ་བ12པའི་ཚེས25ཉིན་ལ་གངས་ལྗོངས་མཚོ་སྔོན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཆབ་ཆ་གསེར་གཞོང་རིང་མོའི་གྲོང་བརྡལ་གསེར་མཁར་བདེ་ལེགས་དགའ་ཚལ་ཞེས་བྱ་བར་རང་ཤག་རྨད་བྱུང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་སྟོང་རྣམ་རྒྱལ་ཕོ་བྲང་ནས་གནའ་གཏམ་སྨྲ་བའི་གནའ་མྱི་དང་ད་གཏམ་སྨྲ་བའི་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་རང་གིས་ལོ་ན་རྒས་ནས་བདུན་ཅུར་བསྙེགས་རུང་ནམ་ཡང་སློབ་སྦྱོང་གི་འདུ་ཤེས་སྲོལ་བཟང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་པའི་ཟིན་ཐོ་ཙམ་བཀོད་ཅིང་ཡང་བསྐྱར་དག་བཅོས་ཅུང་ཙམ་བྱས་ནས་གང་དགར་བསྒྲིགས་པ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཐུགས་འགལ་མེད་པའི་མཐོལ་ལོ་གཤེགས།། བཀྲ་ཤིས་དགེ་ལེགས་འཕེལ་ཞིང་སརྦ་ཛཡནྟུ།།

 

    

评论 (0 个评论)

facelist doodle 涂鸦板

您需要登录后才可以评论 登录 | 注册

藏网首页|关于我们|团队组成|大事记|网站地图|广告服务|联系我们|小黑屋|Archiver|

tibetcul.com © Copyright 2004-2017. All rights reserved |陇ICP备05000171号

战略合作伙伴:雪域数码图书馆(The Tibetan & Himalayan Library)|法律顾问:珠穆朗玛律师事务所

严禁在本站发表与国家法律相抵触言论和散播谣言

Powered by Discuz! X3.2GMT+8, 2020-5-30 19:46 , Processed in 0.074612 second(s), 20 queries .

返回顶部